ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਪੂੰਛਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਲਗਾਉਂਦੇ। ਜੋ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਧੂਮਕੇਤੂ ਲੰਬੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੱਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਧੂਮਕੇਤੂ ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਫੰਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉਗੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜੋ ਧੂਮਕੇਤੂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਧੂਮਕੇਤੂ, ਜੋ ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਧੂਮਕੇਤੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਿਖਾ ਤੇ ਕਮਕਾ, ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਧ ਦੇ ਸੁਤ, ਜੋ ਸੁਖਮ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤਾਰੇ ਵਰਗੇ ਕੇਤਵ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਮਹਲਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਵਰਤਕੇਤੁ ਦੀ ਯੁਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੌਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਲਈ ਸਾਵਨ ਮਾਪਾ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਮੁੰਡਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਮਾਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੱਠ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਲ ਹਨ: ਅੰਗਿਰਾ, ਸ਼੍ਰੀਮੁਖ, ਭਾਵ, ਯੁਵਾ, ਧਾਤਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸੁਭਾਨੁ, ਤਾਰਣ, ਪਾਰਥਿਵ, ਅਵਯਯ, ਨੰਦਨ, ਵਿਜਯ, ਜਯ, ਮਨਮਥ, ਦੁਰਮੁਖ, ਸ਼ੁਭਕ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੋਭਨਾ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੁ, ਪਰਾਭਾਵ, ਪਰਿਭਾਵੀ, ਪ੍ਰਮਾਦੀ, ਆਨੰਦ, ਰਾਖਸ, ਅਨਲ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਰੁਧਿਰ, ਉਦਗਰੀ, ਰਕਤਾਖ, ਕ੍ਰੋਧਨ, ਅਤੇ ਖ਼ਯਾ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਬਾਰਾਂ ਯੁਗ ਹਨ। ਪੁਰੰਦਰ, ਲੋਹਿਤ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਅਹਿਬੁਧਨਿਆ ਵੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗ੍ਰਹਿ ਚਾਲ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕਰਕ (ਕੈਂਸਰ) ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਧੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੱਖਣੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ, ਸ਼ਰਦ ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਜੋ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਉਂਦਾ, ਤੀਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਨਭੱਸਿਆ, ਈਸ਼ਾ, ਉਰਜਾ, ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ। ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ, ਉਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਗ, ਵਿਰਿੰਚੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ੈਲਜਾ, ਮਹਿੰਦਰ, ਵਾਸਵ, ਨਾਗ, ਦੁਰਗਾ, ਦੰਡਧਾਰਾ। ਚੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਤੇ ਆਰਸ਼ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀਆਂ, ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।