ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਅਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਯੋਦ੍ਰੁਮ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਭ ਛੁਪੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: "ਵਿਜੈਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅਗਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਪੁਲ ਹੈਂ। ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਮਸਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਦੇਵੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਕਰ ਕੇ, ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਮਦਾਂਧ ਤੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਪਿਲ ਜੀ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉਹ ਘੋੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਚਲੋ, ਜਲਦੀ ਇਸਨੂੰ ਫੜੀਏ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀਏ।" ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੁਗਲਖੋਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਵੱਡਾ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: "ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਕੀ ਹੈ? ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵਧਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਧਤੂਰਾ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਸੱਪ ਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਕਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਰੋਸ ਸਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਦੂਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯਕਸ਼ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।