ਇਹ ਜ਼ਮਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ, ਚਾਂਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਗਣਨਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਛਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਤੇ ਚੌੜੀ ਲਕੀਰਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਜਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਛਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਰਕ (ਕੈਂਸਰ) ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੱਧੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਘਟਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਲਾ (ਲਾਈਬ੍ਰਾ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉੱਤੇ, ਅੱਧੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੱਧ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੌਲੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਜੋੜ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਗਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਦੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੀ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ, ਸੂਰਜ, ਚਾਂਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ—ਹਰ ਰੁੱਤ ਲਈ ਇੱਕ, ਸਰਦੀ ਲਈ ਤਿੰਨ—ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ, ਕਰਕ ਆਦਿ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਹਿੱਸੇ ਉਪਭੋਗ ਲਈ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਿਤ ਦੰਡਿਕਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਉਪਭੋਗ ਕੀਤੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਘਟਾ ਲਓ। ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਹ ਵਧਾ ਕੇ, ਗਲਤ ਕੀਮਤ ਨਾਲ ਵੰਡੋ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਢੰਗ ਵਰਤੋ। ਜੇ ਉਪਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਪਭੋਗ ਕੀਤਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਗਣਨਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੂਰਜ, ਚਾਂਦ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਓਹਲੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਓਹਲਾ, ਉਹ ਅੱਧਾ, ਇੱਕ ਛੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥਿਰਤਾ ਦੀ ਅੱਧੀ ਮਿਆਦ, ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੂਰਾ ਅੰਤ ਮੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਘਟਾ ਦਿਓ, ਅੱਧਾ ਸੂਰਜ ਜੋੜੋ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੋਨਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ। ਤੀਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਛੇ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਜੋੜੋ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ। ਛੇ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ, ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਪਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਓਹਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪੱਤਾ ਅੱਧੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਦੀ ਗਣਨਾ ਤੋਂ, ਅੱਧੀ ਮਿਆਦ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੌਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਜਾਣੋ; ਗਿਆਨੀ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਣਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਉਂਗਲ ਦੀ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਅੰਗ, ਅੱਗ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਨਹੀਂ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਢਾਂ ਅਤੇ ਅਗੰਢਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੋਦਾਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮਿਲਾਪ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰਥ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜੋੜ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਚੱਕਰ ਸਰਵਣ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਬਰਾਬਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਰਧ ਚਾਪ ਉੱਤੇ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗਣਨਾ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਿਲਾਪ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚਾਂਦ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ, ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵ ਭਗਤੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।