ਮਹਾਨ ਗਣਿਤਵੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਅਾਸ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਣਨਾ ਸਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਮਾਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਦੀ ਤਾਰ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ, ਅਤੇ ਚੌਕੋਰਤਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਤੇ, ਔਸਤ ਮਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਮੋਟਾਈ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਔਸਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਾਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗੁਠੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਲੰਬਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੌੜਾਈ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਮੋਟਾਈ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਦੀ ਮਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਚਾਈ, ਵਿਅਾਸ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ, ਦੋਵਾਂਜਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ, ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਮਾਪ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੀਵਾ, ਖੂਟਾ ਅਤੇ ਛੇਦ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਖੂਟੇ ਦੀ ਮਾਪ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਖੂਟੇ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਛੇਦ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਖੂਟੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ, ਛਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਔਸਤ ਸਥਿਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਚਾਰ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ 'ਚੌਕ' ਜਾਂ 'ਪਾਵਾਂ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਤਰ, ਇਕੱਤਰ ਸਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁਗ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਤ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਸ, ਤਿੰਨ, ਅੱਠ ਅਤੇ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਲਈ, ਦਸ, ਦੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਹਵਾਨਨਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਲਈ, ਛੇ, ਪੰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਸਯਮ, ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਦਸ ਰੂਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸੂ ਦੇ ਰੂਪ, ਦੋ, ਅੱਠ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋ, ਅੱਠ, ਆਕਾਸ਼, ਤੀਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਛੇ, ਤਿੰਨ, ਅੱਗ, ਵੇਦ, ਅੱਗ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ। ਮੰਗਲ ਲਈ, ਵੇਦ ਆਪਣਾ ਹੈ; ਬੁੱਧ ਲਈ, ਅੱਠ ਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਸ਼ਨੀ ਲਈ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਲਈ, ਪਹਾੜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜਿੱਤ, ਇੱਕ ਧੁਨੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਤਿੱਥੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਵਣ, ਸੂਰਜੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹੀਨਿਆਂ, ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ, ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਮੰਦ-ਅਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਦ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਠ ਸੌ ਜੋਜਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਮਾਪ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਨ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਘੇਰਾ ਤਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਈਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਨਤੀਜਾ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਘਾਟ ਅੱਧੀ ਵੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਣਿਤ, ਗ੍ਰਹਿ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਗਾਥਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ।