ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੰਖੇਪ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਨਾ ਮੂਲ, ਪ੍ਰਤਯ, ਅਪਵਾਦ, ਲੋਪ ਅਤੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਗਣਨਾ, ਕੁੰਡਲੀ ਅਤੇ ਸਕੰਧਾ ਨਾਮਕ ਸੰਕਲਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ, ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਅਤੇ ਉਦਾਸਿਆ ਵੀ ਹਨ। ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਾਗ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਆਯੁ, ਅੱਠ ਗਰੁੱਪ, ਰਾਜਯੋਗ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਗ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਯੋਗ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਮ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਡ੍ਰੇਸ਼ਕਾਣਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿੱਥੀ, ਦਿਨ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਤਿੱਥੀ ਦੇ ਜੋੜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵੀ ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ, ਕੰਨ ਛੇਦਣਾ, ਮੁੰਡਨ, ਛੁਰੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ, ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਵਰਾ, ਮਹਾਪਦਮ, ਸ਼ੰਕੁ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਗਣਨਾ ਦੇ ਢੰਗ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੇਕ੍ਰਮ, ਜੋ ਵੀ ਨਤੀਜਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਗ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਮੁਨਿ, ਭਾਗਫਲ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਅੰਸ਼ ਵਿਅਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਹ ਜੋ ਗੁਣਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੂਲ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ 'ਸਮਤ੍ਰਾ' ਨਾਮਕ ਗਣਨਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਠੋਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਵਿਅਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਣਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ 'ਨਿਘਨੀ' ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਸੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤਤਾ, ਹੇ ਮੁਨਿ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੱਸੇ ਘਟਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਘਟਾਉਣ, ਵੰਡਣ, ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੜਾਅ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ, ਹਰ ਪੜਾਅ ਤੇ ਧੁਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੀ ਇਹ ਧੁਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ ਹਿੱਸਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਲਟ ਵਿੱਚ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਭਾਗਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜੋ ਅਸਾਈਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਇਕਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਖੋਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖੇ ਹੋਏ ਦਾ ਅੱਧਾ ਗੁਣਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਗਰੁੱਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਨਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਗੁਣਨਹਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਏ ਹੋਏ ਬਚੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਲਟ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਗੁਣਤਕੀ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਪਹਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।