ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤੂਆਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, "ਕਯ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤ ਧਾਤੂਆਂ, "ਸੌਤ੍ਰ" ਅਤੇ "ਸਤੰਭਵਾਦਿਕ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। "ਕੁਧਾ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਂ ਧਾਤੂਆਂ ਉਦਾੱਤ ਸਵਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਸਮੈਪਦ ਧਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਿਤ ਸਵਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਚੁਰ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ "ਞ੍ਯ" ਉੱਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੧੩੬ ਹੈ। "ਚਰਚਾ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ "ਆਧ੍ਰਸ਼ੀਯ" ਉੱਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ "ਪ੍ਯ" ਉੱਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਵੀ ਗਿਣੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। "ਪਦ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਸ ਧਾਤੂਆਂ ਆਤਮਨੇਪਦ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਧਾਤੂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਚਿਤ੍ਰ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ, ਜੋ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਸਤੋਮ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ "ਅੰਡਤਸਯ" ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਸਾਰੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਰ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। "ਵ੍ਰਿਣ" ਅਤੇ "ਵ੍ਰਿਞ" ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ "ਅ" ਉੱਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਭੰਜ", "ਭੁਜ", "ਭ੍ਰਸਜ", "ਮਤ", "ਜਿ", "ਯਜ", "ਯੁਜ", "ਰੁਜ", "ਰੰਜ", "ਅਵਿ", "ਜਿਰ", "ਸ੍ਵੰਜ", "ਇਸੰਜ", "ਸ੍ਰਜ" ਆਦਿਕ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। "ਸ਼ਦ", "ਸਦੀ", "ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਿਹ", "ਸਕੰਦਿਰ", "ਹਦੀ", "ਕ੍ਰੁਧ", "ਕ੍ਸ਼ੁਧਿ", "ਬੁਧ੍ਯਤੀ" ਵੀ ਉਲੇਖਿਤ ਹਨ। "ਮਨ੍ਯਹ", "ਅੰਨਾ", "ਪ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ", "ਛੁਪਿਤ", "ਪ੍ਤਿਪ", "ਸਤ੍ਰ੍ਪ੍ਯਤੀ", "ਦ੍ਰ੍ਪ੍ਯਤੀ" ਆਦਿਕ ਵੀ ਹਨ। "ਕ੍ਰੁਸ਼ਿ", "ਦੰਸ਼ਿ", "ਦਿਸ਼ੀ", "ਦ੍ਰਿਸ਼", "ਮ੍ਰਿਸ਼ਿ", "ਰੁਸ਼", "ਲਿਸ਼", "ਵਿਸ਼", "ਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਹ", "ਕ੍ਰਿਸ਼ਿਹ" ਆਦਿਕ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। "ਵਸਤੀ", "ਦਹਤੀ", "ਹਿਦੁਹੋ", "ਨਹਮਿਹ", "ਰੁਹਲੀ", "ਹ੍ਵਾਹਿ" ਆਦਿਕ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। "ਚਾਦ੍ਯਾ" ਅਵ੍ਯਯ ਹਨ, "ਗਵਯਹ"; "ਪ੍ਰਾਦ੍ਯਾ" ਦਿਸ਼ਾ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਸੂਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸ਼ਬਦ, ਵੇਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਇਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਿਰਣੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਮਾਣ ਮੂਲ, ਪ੍ਰਤਯ, ਅਭਾਵ, ਲੋਪ ਅਤੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਗਣਨਾ, ਕੁੰਡਲੀ, ਅਤੇ ਸਕੰਧ ਨਾਮਕ ਸੰਗ੍ਰਹਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ, ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਅਤੇ ਉਦਾਸਯ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਗਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰਮ, ਆਯੁ, ਅੱਠ ਗਰੁੱਪ, ਰਾਜਯੋਗ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਗ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਾਲੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਯੋਗ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਜਨਮ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਡ੍ਰੇਸ਼ਕਾਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿਥੀ, ਦਿਨ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਤਿਥੀ ਦੇ ਜੋੜ ਵੀ ਉਲੇਖੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵਾਲ, ਕੰਨ ਛੇਦ, ਮੁੰਡਨ, ਛੁਰੀ ਦੀ ਗਾਂਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ, ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ, ਦੱਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। "ਨਿਰਾਵਰਾ", "ਮਹਾਪਦਮਾ", "ਸ਼ੰਕੁ" ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਵੀ ਉਲੇਖਿਤ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬੇਕ੍ਰਮ, ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸ਼ੇਸ਼ਫਲ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਵਿਅਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਗੁਣਨਫਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।