ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੰਡਧਾਰੀ, ਲਹੂ, ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਆਰੰਭ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਾਤਾ ਹਨ; ਕੁਝ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗੁਣ, ਪਦਾਰਥ, ਕਰਮ, ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਵੈਯੰਭੂ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਾਂ (ਪਰ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੌਲਤ, ਚੰਦ, ਗਾਂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ, ਰਥ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵੀ ਇਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਨ, ਜ਼ਹਿਰ, ਵਜ੍ਰ, ਸੱਪ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਸੰਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ, ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣਾ, ਨਵਾਂ, ਦੱਖਣੀ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਆਖਰੀ, ਛੋਟਾ, ਅੱਧਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਉਲਟਾ, ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੁਣ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਰਗਿਆ, ਨਾਡਾਯਨ, ਆਤਰੇਯ ਅਤੇ ਗਾਂਗੇਯ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਤ੍ਰ-ਪੱਖੀ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ, ਅਡੋਲਤਾ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਚੋਰ, ਸਮਾਨ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ—ਇਹ ਵੀ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦੌਲਤ ਹੈ; ਦੌਲਤਮੰਦ ਮਨੁੱਖ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ, ਕਿੰਨਾ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੁਕਟ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਤਪਸਵੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧੋਖਾਧੜੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਧੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ 'ਲਗਭਗ' ਜਾਂ 'ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟੂ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ, ਵੈਦ ਦੀ ਫਾਹੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਾਫਰਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ—ਇਹ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਹਨ। ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੱਟਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਪ ਵਿੱਚ, 'ਘੁੱਟੀ ਤੱਕ' ਜਾਂ 'ਦੋਵੇਂ ਘੁੱਟਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਕਿਹੜਾ' ਅਤੇ 'ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ' ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਇੰਨੇ', 'ਥੋੜ੍ਹੇ', 'ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ', 'ਕਿੰਨੇ', ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। 'ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ', 'ਦੁਇਤਾ', 'ਦੋ ਭਾਗ'—ਇਹ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। 'ਜੋੜਾ', 'ਤ੍ਰਿਕੁਟ', ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 'ਦੋ', 'ਤਿੰਨ' ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਮ: ਤ੍ਰੈਣ, ਪੌਸ਼ਣ, ਤੁੰਡਿਭ, ਵਰਿੰਦਾਰਕ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀਵਲ, ਅਵਟੀਟ, ਵਨਾਟ, ਨਿਬਿਡ, ਚੈਕਸ਼ੁਸ਼ਾਕਿਨ, ਵਿਦਿਆਥੁੰਜੂ, ਬਹੁਤਿਥ, ਪర్వਤ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਨ, ਚਿਲਾ, ਚਿਪਿਟਾ, ਚਿਕਵਾ, ਵਾਤੂਲ, ਕੁਟਪ, ਊਰਣਾਯੁ, ਮਰੂਤ, ਏਕਾਕੀ, ਚਰਮਣਵਤੀ, ਆਸੰਦੀ, ਵੰਚਾ, ਚਕ੍ਰੀਵਤ, ਤੂਸ਼ਣੀਕਾ, ਜਲਪਤਕੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ੰਯਸ਼ਾਂਤਾ, ਸ਼ੰਯੋਹੰਯੁ, ਸ਼ੁਭੰਯੁ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ: ਭਵਤੀ, ਬਗਭੂਵ, ਭਵਿਤਾ, ਭਵਿਸ਼੍ਯਤੀ, ਭਵਤ, ਅਭਵਤ, ਭਗਵਤ, ਭਵੇਚਾ; ਅੱਤੀ, ਜਘਾਸ, ਅੱਤਾਤ, ਸ੍ਯਤੀ, ਅੱਤਵਾ, ਦਦਤ, ਦ੍ਵਿਰਘਾਸਾ, ਦਾਤ੍ਸ੍ਯਤ; ਦਿਦੇਵ, ਦੇਵਿਤਾ, ਦੇਵਿਸ਼੍ਯਤੀ, ਅਦੀਵ੍ਯਤ, ਦੀਵ੍ਯੇਤ, ਦੀਵ੍ਯਾਤ; ਸੁਨੋਤ, ਅਸੁਨੋਤ, ਸੁਨੁਯਾਤ, ਸੂਯਾਤ, ਅਸ਼ਾਵਿਤ, ਅਸੋ੍ਯਤ, ਉਤੁਦਤੀ; ਅਤੌਤ, ਸੀਦਤ, ਓਤ੍ਸ੍ਯਤ, ਇਤੀ, ਰੁਣੱਧੀ, ਰੂਰੋਧ, ਰੋੱਧਾ, ਰੋਤ੍ਸ੍ਯਤੀ; ਤਨੋਤੀ, ਤਤਾਨ, ਤਨਿਤਾ, ਤਨਿਸ਼੍ਯਤੀ, ਤਨੋਤ, ਅਤਨੋਤ, ਤਨੁਯਾਤ; ਅਕ੍ਰੀਣਾਤ, ਕ੍ਰੀਣਾਤ, ਕ੍ਰੀਣੀਯਾਤ, ਕ੍ਰੀਯਾਤ, ਅਕ੍ਰੈਸ਼ੀਤ, ਅਕ੍ਰੇਸ਼੍ਯਤ, ਚੋਰਯਤੀ, ਚੋਰਯਾਮਾਸ, ਚੋਰਯਿਤਾ, ਚੋਰਯਿਸ਼੍ਯਤੀ, ਚੋਰਯਤੁ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੰਚੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੰਚੇ ਵਿੱਚ 'ਬੋਭੂਯਤੇ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਾਤੂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਦਾਤਤ ਸੁਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਤਾ ਲਈ ਪਰਸਮੈਪਦ ਕਿਰਿਆ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀਕ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਪਦਾਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਖਿਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਅਕਤ, ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।