ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਰਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਜਾਂ ਅਣਗੌਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ। ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਮਕਸਦ ਜਤਾਉਣ ਜਾਂ 'ਤੁਮ' ਪੜਤਾਲ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਤਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਰਨ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਆ-ਪਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਂ ਕਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਭੂ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਲ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। 'ਮੀ', 'ਵਸ', 'ਮਸ', ਅਤੇ 'ਸਹ' ਆਤਮਨੇਪਦ ਦੇ ਅੰਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ 'ਪਾ', 'ਨਾ', 'ਮ', 'ਪ', 'ਨੇ', ਅਤੇ 'ਦਮ' ਪਰਸਮੈਪਦ ਦੇ ਹਨ। 'ਏ', 'ਵਹੇ', ਅਤੇ 'ਮਹਾ' ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ। 'ਯੁਸ਼ਮਦ' ਮੱਧਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਅਸਮਦ' ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ। 'ਲਟ' ਲਕਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਸੀਸ ਵਾਲੇ ਲਕਾਰ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨਿ। 'ਲਿਟ' ਲਕਾਰ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਲਈ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਧਾਤੀ ਖੁਦ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ। ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਸੰਹਿਤਾ ਆਦਿ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਹੋਤ੍ਰ', 'ਕਾਰਾ', 'ਸੇਯੰ', 'ਲਾਂਗਲੀ', ਅਤੇ 'ਸ਼ਾ'—ਇਹ ਰੂਪ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਹੇ ਮੂਲ ਮੁਨਿ, 'ਸ਼ੀਤਾਰਤਾ', 'ਸੇਂਦ੍ਰਾ', ਅਤੇ 'ਸੌਕਾਰਾ' ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਭੇਟ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਸ਼ੌਰੀ' ਅਤੇ 'ਏਤਉ' ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਹਨ; 'ਇਮਉ' ਦੁਰਗਾ ਲਈ; 'ਅਮੂ' ਸਾਡੀ ਵੱਲ; 'ਅਰਜੁਨਹ' ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ। 'ਛਡ' ਇੱਥੇ ਛੇ ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; 'ਛਣਮਾਤਰਹ' ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਹਨ; 'ਵਾਕਚੁਰ' ਅਤੇ 'ਵਾਗਧਸ੍ਰਿਥਾ' ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 'ਪ੍ਰਸ਼ਨ' ਹਰੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ; 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਸ਼ਟੀਕਾ' ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਕਰਧਾਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਚੋਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀ ਹੈਂ। ਉਹ ਉਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਹਰੀ ਵੱਢੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ; ਜੇ ਸ਼ਿਵ, ਤਾਂ ਵਿਨਾਸ਼। ਵਾਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਛਤ ਹਨ, ਉਸ ਕਰਕੇ। ਇਹ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ; ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮਿੱਤਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰੀ ਪਤੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਵੀ। ਹੇ ਮੂਲ ਮੁਨਿ, ਅੱਠ ਇਹ ਸਮਰਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨ ਚੰਜਲ ਹੈ। ਉਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਆਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਹ ਲਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਨ੍ਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਗਾਂ, ਨਾਵ, ਰੂਪ, ਦੁੱਧ, ਭੁੱਖ, ਆਕਾਸ਼, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਿਆਨ। ਨেতਾ, ਪਾਣੀ, ਬੋਲੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਤਾ, ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਹਵਾ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਦੰਡਧਾਰੀ, ਲਹੂ, ਥੋੜ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਆਰੰਭ। ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਹਿਲਣਾ, ਔਖਾ, ਅਤੇ ਦੇਣਾ; ਹੋਣਾ, ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਮਾਰਨਾ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਗੁਣ, ਦ੍ਰਵ੍ਯ, ਕਰਮ, ਸੰਯੋਗ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਲ, ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ, ਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਂ, ਪਰ ਪਿਓ ਨਹੀਂ। ਧਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਹੱਥ; ਰਥ, ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ। ਰੀਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜ਼ਹਿਰ, ਵਜਰ, ਸੱਪ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ, ਸੰਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ, ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਹੋਰ। ਪਹਿਲਾ, ਆਖ਼ਰੀ, ਦੱਖਣੀ, ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ। ਪਹਿਲਾ, ਆਖ਼ਰੀ, ਘੱਟ, ਅਤੇ ਅੱਧਾ, ਤੇਰਾ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸੰਬੰਧ। ਇੰਝ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਏ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ, ਉਲਟ, ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਗਾਰਗਯ, ਨਾਡਾਯਨ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਅਤੇ ਗਾਂਗੇਯ ਮਾਤਾ-ਪਾਸੋਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ, ਇਹ ਵਿਧਾਨ, ਰੂਪ, ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।