ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ 'ਸਵੌਜਸ' ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕ (ਨਾਮ ਰੂਪ) ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ (ਸਫ਼ਿਕਸ) ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਰੂਪ 'ਕਰਮਣੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਧਯਸਥ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਰਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਿਛੋੜਾ ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ 'ਙਿ' ਅਤੇ 'ਸੁ' ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਧਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ-ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਅਪਾਦਾਨ' (ਮੂਲ ਜਾਂ ਵਿਛੋੜਾ) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਵਿਭਕਤੀ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਵਚਨੀਆ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਧਯਸਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਥ-ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਘਾਟ ਲਈ 'ਉਪ' ਵੀ ਉਲੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੜਤ ਤੱਤਾਂ ਲਈ, ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਮਨਕਰਮ ਜਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਤੇ 'ਤੁਮ' ਪ੍ਰਤੀ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਲਈ, ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਕਾਰਨ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਖ਼ਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 'ਭੂ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਲਕਾਰ (ਕਾਲ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਰੂਪ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਮੀ', 'ਵਸ', 'ਮਸ', ਅਤੇ 'ਸਹ' ਆਤਮਨੇਪਦ ਦੇ ਅੰਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ 'ਪਾ', 'ਨਾ', 'ਮ', 'ਪ', 'ਨੇ', ਅਤੇ 'ਦਮ' ਪਰਸਮੈਪਦ ਲਈ ਹਨ। 'ਏ', 'ਵਹੇ', ਅਤੇ 'ਮਹਾ' ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ। ਮੱਧਮ ਪੁਰੁਸ਼ 'ਯੁਸ਼ਮਦ' ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰੁਸ਼ 'ਅਸਮਦ' ਨਾਲ। 'ਲਟ' ਕਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ। ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਰੂਪ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 'ਲਟ' ਕਾਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਧਾਤੂ ਖੁਦ ਭਵਿੱਖ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਾਲ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਹਿਤਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ। 'ਹੋਤ੍ਰ', 'ਕਾਰਾ', 'ਸੇਯੰ', 'ਲਾਂਗਲੀ', ਅਤੇ 'ਸ਼ਾ' ਰੂਪ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, 'ਸ਼ੀਤਾਰਤਾ', 'ਸੇਂਦ੍ਰ', ਅਤੇ 'ਸੌਕਾਰਾ' ਵੀ ਐਸੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਭੇਟ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਸ਼ੌਰੀ' ਅਤੇ 'ਏਤਉ' ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਹਨ; 'ਇਮਾਉ' ਦੁਰਗਾ ਲਈ; 'ਅਮੂ' ਸਾਡੇ ਲਈ; 'ਅਰਜੁਨ' ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ। 'ਸ਼ਡ' ਇੱਥੇ ਛੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ; 'ਸ਼ਣਮਾਤਰ' ਛੇ ਮਾਵਾਂ ਹਨ; 'ਵਾਕਚੁਰ' ਅਤੇ 'ਵਾਗਧਸ੍ਰਿਥਾ' ਵੀ ਐਸੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਹੁਣ, 'ਪ੍ਰਸ਼ਨ' ਹਰੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ; 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਸ਼ਟੀਕਾ' ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਕਰਧਾਰੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਚੋਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੀ ਹੈਂ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਹਰੀ ਕੱਟੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ; ਜੇ ਸ਼ਿਵ, ਤਾਂ ਨਾਸ। ਵਾਲ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁੱਤੇ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਛਤ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ। ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਰੰਗ-ਧਨੁਧਾਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਉਲਲੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ; ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ, ਗੋਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਦੋਸਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰੀ ਪਤੀ ਹੈ। ਨਿਰਦੋਸ਼, ਗਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਵੀ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਠਵਾਂ ਇਹ ਸਮਰਾਟ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਨ ਚੰਚਲ ਹੈ। ਉਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਆਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਹ ਲਾਲ ਹਨ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ। ਗਾਂ, ਨੌਕਾ, ਰੂਪ, ਦੁੱਧ, ਭੁੱਖ, ਆਕਾਸ਼, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਿਆਨ। ਨੇਤਾ, ਪਾਣੀ, ਵਾਣੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਹਵਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਭਕਤੀਆਂ, ਕਾਲਾਂ, ਰੂਪਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।