ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਵਿਧੀਵਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਅਮਾਵੱਸ, ਅਸ਼ਟਕਾ, ਵਾਧ, ਅਤੇ ਦੋ ਅੰਧੇ ਪੱਖਾਂ—ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੇ, ਵਿਆਤਿਪਾਤ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣਾਂ ਸਮੇਂ, ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵੈਦਿਕ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹਿਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਜਮਾਨ ਪੰਡਿਤ, ਜਵਾਈ, ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਸੱਸੁਰ, ਮਾਮਾ, ਤਪਸਵੀ, ਪੰਜਾਗਨੀ ਯਜਮਾਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਕੁਝ ਲੋਕ—ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰ, ਅੰਗਹੀਣ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਅੰਗ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ, ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਨਪੂੰਸਕ, ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਪਤ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਖੱਡ ਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੂਜਾ ਮਗਰੋਂ, ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ। ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦੋ, ਪਿਤਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਜਲ ਤਰਪਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਏ ਜਾਂਦੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਗੂਠੀ ਨਾਲ ਭਾਰਾ ਵਿੱਚ ਜੌ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ। ‘ਯਾ ਦਿਵਿਆ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ, ਅਪਸਵਿਆ ਕਰਕੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ, ‘ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ’ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਅਰਘ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੌ ਭਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ, ‘ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ, ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਵਿਆਹਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ‘ਮਧੁਵਾਤਾ’ ਰਿਚ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਜਲਦੀ ਦੇ, ਅਗਨਿ ਲਈ ਹੋਮ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੇ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ‘ਸਵਧਾ’ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ‘ਸਵਧਾ’ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,’ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਦਾਨੀ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋਵੇ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧੇ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਘਿਆ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਆਪ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਖੰਡ ਰਸਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਚਾਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੋ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਵਿਧੀਵਤ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।