ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਨਾ ਤਾਕਤ, ਨਾ ਸਮਰੱਥਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੀਭ ਦੇ ਆਖ਼ਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ, ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਾਨਵਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਮੀਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਵੱਸਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਹ ਉਪਜਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨ ਬਾਂਝ ਕੁੜੀ ਕਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਐਸਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੌਥਾ ਆੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਲਪ ਹੈ। ਨਕਸ਼ਤਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਹਿਤਾਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ-ਤੰਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ੀਅ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ (ਉਪਕਰਣ) ਗਲੇ ਨੂੰ ਛੇਦਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਉਚਾਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੰਤਤਾ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਅਧੂਰੇ, ਵੱਧ ਜਾਂ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਧੂਰੇ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਦ, ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਲਈ, ਗੋਬਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ। ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਕੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮੇਤ ਸਮਿੱਧਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਜੇ ਕਰਤਾ ਮਨ ਨਾਲ ਉਦਾਸੀਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘਿਉ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਤਿੰਨ ਅੰਗੁਲ ਚੌੜਾ, ਤੇ ਪਿਠੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਛੇ ਅੰਗੁਲ ਚੌੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੁਵਾ ਛੇ ਅੰਗੁਲ ਦਾ, ਤੇ ਸ੍ਰੁਚ ਤਿੰਨ ਤੇ ਅੱਧ ਅੰਗੁਲ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਣੀਤ ਭਾਂਡਾ ਅੱਠ ਇਕਾਈਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਣੀਤ ਕੋਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਧੀਆਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੱਸ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਯਥਾਰਥਤਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ।