ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਸਦੀ ਧੁਨੀ ਇੰਨੀ ਨਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਮਾਲਾ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਾਰ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰੇ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਸਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ, ਦੋ ਅਨਾਜਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਸਾਰੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਪੁਣਦਾਇਕ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੂਰਬੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੇ ਯਗਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਠੀਕ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਮਧੂ ਤੇ ਘੀ ਪੀ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸੱਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਜਾਂ ਸੁਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਗੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਭੋਜਨ ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗਲਤ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖਾਮੀ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਛੁਟਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਾਂ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ—ਨਾ ਕਿ ਨੱਕੀਲੀ, ਮੋਟੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਕੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ। ਜੇ ਕੋਈ ਹਕਲਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਫਸਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਆਚਾਰ ਉਚਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਖਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਹੀ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਲਸੀ, ਬੀਮਾਰ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰੁੜ ਵੀ, ਜੇ ਨਾ ਚਲਣ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਇਹ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਬੋਲ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੇਸੁਧ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚਤੁਰ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਮਹਿਲਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਕਤ, ਨਾ ਸਮਰਥਾ, ਨਾ ਜਤਨ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਤਾਂ ਜੀਭ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। ਗਿਆਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਆੰਗਿਰਸ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਲਪ। ਨਕਸ਼ਤਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਹਿਤਾਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਸਤਯਦਰਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਦੂ-ਟੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਸਵਯੰਭੂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ੰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਦਵਿਜ), ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।