ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਿਤ ਉਚਾਰ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਵੇ—ਉਹ ਸੁਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧੁਨੀ ਰੋਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਧੁਨੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਚਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀਗੋਵਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਛ, ਪੁੰ, ਸਫੁਟੀ ਆਦਿ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਤ 'ਇ' ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਸ਼ਬਦ 'ਉ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ 'ਇ' ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਅਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਦੋ 'ਉ' ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੰਮੇ ਸੁਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅੱਖਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਈ ਉੱਚੀ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਖਰ ਅਣਉੱਚੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਉੱਚੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ 'ਰ' ਜਾਂ 'ਹ' ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਹਰਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਜਾ ਚੌਥੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਗਲਾ ਅੱਖਰ ਆਖ਼ਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲਾ ਅੱਖਰ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਖਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਨ ਜਾਂ 'ਸ਼', '', 'ਸ' ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਸਵਾਰ, ਉਪਧਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਮੂੜਧਨਯ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੁਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ, ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਨੁਸਵਾਰ, ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਪਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਪਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਵਗ੍ਰਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇ en ਅਨੁਸਵਾਰ ਅੰਤ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਸੁਰ ਜਾਂ 'ਹ੍ਰਿ' ਦਾ ਅੱਖਰ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਛਾਣਯੋਗ ਜੋੜਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਲਕਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਗੁੱਛ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹਲਕਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਪ੍ਰਿਯ', 'ਦੂਤ', 'ਘ੍ਰਿਤ', 'ਚਿੱਤ' ਅਤੇ 'ਅਤਿ' ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਚਾਰਣ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ' ਅੱਖਰ ਅਤੇ 'ਓ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਸਵਰਿਤ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਵੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖੋ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਦੁਹਰਾ ਸੁਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਛੋਟਾ ਸੁਰ ਲੰਮੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਲਕ ਦੀ ਝਪਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਾਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਰਿਕ ਦੇ ਸੁਰ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸੰਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਰ ਦੀ ਲਾਗੂਅਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਸੁਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਗਲਾ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਮਾਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਅੱਧੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਅਣੁ-ਮਾਤਰਾ ਹੈ। 'ਪ' ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਗਲਾ ਅੱਖਰ ਉਸੇ ਵਰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਆੰਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਲਾਲ ਹੈ ਅਤੇ 'ਤ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਮਾਪ, ਫੇਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਰ ਮਾਪ ਨਾਲ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਰੇਫ', 'ਰੰਗ', ਅਤੇ ਛੁੱਟਣਾ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਾਸਿਕਤਾ ਵੀ, ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਨੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਦੋ ਮਾਤਰਾ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; 'ਦਧਨਵਾ' ਇਸਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਇਹ ਨਿਯਮ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠ ਸ਼ੁੱਧ, ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ।