ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਰੋਕ ਜਾਂ ਠਹਿਰਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਛੋਟੇ, ਕਦੇ ਲੰਬੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ, ਉਚੇ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਵਰਿਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਜਾਂ ਤੀਖਾਪਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਚੇ, ਨੀਵੇਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਸਵਰਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤਿੰਨ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਲਹਿਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਚਾ ਉਚਾਰਣ (ਉਦਾਤਤ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਿਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਵਜਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਦੀਅਤ ਹੈ। ਉੱਚਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨੀਵਾਂ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ 'ਨਿਊਟਰਲ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਤਤ (ਉਚਾ) ਵਿੱਚ ਨਿਸਾਦ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੁਦਾਤਤ (ਨੀਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਧੈਵਤ। ਜਿੱਥੇ ਗਟੂਰੀ, ਸਬਿਲੈਂਟ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਅੱਖਰ ਜੀਭ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ 'ਕ' ਜਾਂ 'ਵ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ ਸਵਰਿਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ 'ਇ' ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਉਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ 'ਪ' ਤੇ 'ਵ' ਵਿਚ ਵੀ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ 'ਏ' ਜਾਂ 'ਓ' ਦੋ ਉਚੇ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ 'ਅ' ਸਪਸ਼ਟ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਤਤ ਦੇ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਅੱਖਰ ਸਵਰਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਿਤ ਅਵਗ੍ਰਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ 'ਇ' 'ਇ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਿਤ ਕਿਸੇ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਚਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰੁਕਣ ਜਾਂ ਲੁਕਣ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ ਠਹਿਰਾਵ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੁਰ ਨੂੰ 'ਹੀਗੋਵਰਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਉਚੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਚਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ 'ਕੰਛ', 'ਪੁੰ', 'ਸਫੁਟੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਤ 'ਇ' ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਉ' ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ 'ਇ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਦੋ 'ਉ' ਹੋਣ, ਤਿੰਨ ਲੰਬੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਉਚੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਅਗਲਾ ਅੱਖਰ ਨੀਵਾਂ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਚੇ ਅੱਖਰ ਹੋਣ, 'ਰ' ਜਾਂ 'ਹ' ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਚੌਥਾ ਤੀਜੇ ਨਾਲ, ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਿਨਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੇ ਅਗਲਾ ਅੱਖਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ, 'ਸ਼', '', 'ਸ' ਜਾਂ ਉਹ ਜੋ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਚੌਥਾ ਤੇ ਤੀਜਾ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ, ਅਨੁਸਵਾਰ, ਉਪਧਮਾਨੀਯਾ, ਅਤੇ ਮੂਰਧਨਯਾ ਕੁਝ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੜੀਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ, ਉਚਾਰਣ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬਾ ਵੀ। ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸਵਾਰ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਫਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਚਾਰਣ, ਸੁਰਾਂ, ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਦੀਅਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਦਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।