ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ; ਫਰਕ ਦਾ ਭਰਮ ਸਿਰਫ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਇਹੀ ਇਕਤਾ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਇੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਨੰਦਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਆਤਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਉਦਾਸੀ ਹੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਇਹਨਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਲਿਆ? "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ—ਮੈਂਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੱਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਛੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਾਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹੀ ਧਰਮ ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿੜਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪੱਕੀ ਗੱਲ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਮ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ, ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਗ ਅਣਸੁਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਲੀ, ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਅੰਤ ਸੁਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੋਮ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹੀ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੁਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਪਾਰਥਿਵ' ਨਾਮਕ ਸੁਰ ਉੱਚੇ ਤੇ ਮੱਧਮ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਨੀਵੇਂ ਸੁਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੁਰ ਹਨ।" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਮ ਗਾਇਕ ਨੀਵੇਂ ਤੇ ਉੱਚੇ ਦੋਵੇਂ ਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਝੀ ਸ਼ਤਪਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਸੁਰ ਵਾਜਸਨੇਯੀਆਂ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਿਧੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ, ਪਰ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੱਤ ਸੁਰ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕੀ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੋੜ ਹੈ। ਸ਼ੰਜ, ਰਿਸ਼ਭ, ਗਾਂਧਾਰ ਤੇ ਮੱਧਮ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਸ਼ੰਜ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮ (ਸੰਗੀਤਕ ਮਾਪ) ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵਰਗ, ਅਭ੍ਰਾ, ਤੇ ਗਾਂਧਾਰ—ਇਹ ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਸਥਾਨ ਹਨ। ਮੱਧਮ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਤੇ ਸ਼ੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਹਨ। ਨਦੀ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਸੁਮੁਖੀ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਚਿਤ੍ਰਵਤੀ, ਮੁਖਾ, ਆਪਿਆਇਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਭ੍ਰਤਾ, ਚੰਦ੍ਰਾ, ਹੇਮਾ ਤੇ ਕਪਰਦਿਨੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।