ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਰਿਭੁ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਰੱਖੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?” ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਵਰੇਨਯ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਰਿਭੁ ਆਪ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ।” ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਕੇ, ਰਿਭੁ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਿਦਾਘ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਅਦਵੈਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਨਿਦਾਘ ਵੀ ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦੇਹ ਵਿਚ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਆਤਮਾ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਨੇਕ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ; ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਓਸੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਐਸਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਜੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਨੰਦਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਆਤਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਹੜੇ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਅਜੇ ਬਾਲਕ ਸੀ, ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਐਨਾ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਹੋ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਛੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਵਾਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹੀ ਧਰਮ ਨਿਰਣੈ ਲਈ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਉਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਹੋ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਮ ਗਾਇਨ ਵਿਚ, ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣੀ ਬੇਸੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਲੀ, ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੁਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੋਮ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਠੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਸਾਮ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਹੈ ਪਾਠ ਦਾ ਨਿਯਮ। ਰਿਗਵੇਦ ਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾ ਸੁਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ‘ਪਾਰਥਿਵ’ ਨਾਂਕਾ ਸੁਰ ਉੱਚੇ ਤੇ ਮੱਧਮ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਤੇ ਅੱਗੇ ਆਲੇ, ਜੋ ਨੀਚੇ ਸੁਰ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਤਿਰੀਆ ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਮ ਗਾਇਕ ਨੀਚੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤਪਥ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਰ ਵਾਜਸਨੇਯੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਨ।