ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕ੍ਰਿਆ-ਕਲਾਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਾਨੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ, ਘਿਉ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਉੱਚਾ ਲਕੜ imperishable—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ—ਹੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਕ੍ਰਿਆ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ, ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣਾ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਬ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਗੁਣ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਂ, ਜਾਤ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਬਾਂਸਰੀ, ਪੈਰ ਆਦਿ—ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਹੀ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜੁੜਾਈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣੋ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਭੂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਭੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਦਾਘ ਰਿਭੂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਬਣੇ। ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਿਕਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਾਗਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵ-ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰਿਭੂ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਬੈਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ..." ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤੂ, ਯਾਵਕ (ਜੌ), ਚੌਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਕਵਾਨ ਹਨ।" ਰਿਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮੈਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਵੋ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਆਦਲਾ।" ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਸੀ, ਚੌਲ ਜਾਂ ਜੌ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੁਆਦਲਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲ ਗਿਆ?" ਅਤੇ "ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਦੋਂ ਭੁੱਖਾ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਦੀ ਕੁਰਪਾਨ ਅੱਗ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।" "ਮਨ ਦੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਤੋਖ—ਇਹ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ?' ਜਾਂ 'ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ?', ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਇਕ ਥਾਂ ਵਸੇਬਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਜੀਭ, ਜੋ 'ਇਹ ਸੁਆਦਲਾ ਹੈ' ਆਖਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸੁਆਦਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੋ, ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਭੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਸਮਝਾਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਲਕੜ ਹੈ।