ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਇੰਝ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਕੀਨ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਣ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਉੱਚਤਮ ਸੱਚ ਲਈ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਭਲੇ ਤੇ ਅੰਤਮ ਸੱਚ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਯਜ, ਯਗ, ਆਦਿ—ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਚਤਮ ਭਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਧਨ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਜ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਯਗ-ਕਰਮ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਲੱਕੜ, ਘੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਆਦਿ ਨਾਸਵੰਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਵਿਨਾਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" "ਉਹੀ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਚਿੰਤਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਚਤਮ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਗੁਣ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚੰਗਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ, ਜਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਵੰਡਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਵੰਡ, ਜਿਵੇਂ ਵੰਸਰੀ ਤੇ ਪੈਰ, ਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਰੂਪ, ਬਾਹਰੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਭੂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਰਵ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਭੂ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਦਾਘਾ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੱਚ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਦਵੈਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਹੇ ਵੀਰ, ਦੇਵਿਕਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਗਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵ-ਵਰਸ਼ ਬੀਤ ਗਏ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ...