ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਲਸਤਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਜਦ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਹਰਣੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਹਾੜ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਉੱਛਲ ਕੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਪਰ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਗਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੀੜਾ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗਵਾ ਬੈਠੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਹੁਣ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘਾਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ, ਸਵੇਰੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਹਰਣ ਕਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇ ਕਦੇ ਦੂਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਹਰਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, "ਕੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਭੇੜੀਆ ਇਸਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਬੱਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ?" ਪਰ ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਹਰਣ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਦੀ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਹਰਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਘਾਹ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਧਨਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਉਪਨਯਨ ਸਸਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਿਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮੰਦ-ਮੰਦ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਵਿਅੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਗੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਉਹ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਰੁੱਖੀ ਰੋਟੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਫਲ ਅਤੇ ਬੀਜ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਖੁਰਦਰੇ ਤੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਉਚਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਦਿਨ ਡੋਲੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਕੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੁੱਖ ਹੈ?