ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਿਨਾ, ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਹਿਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਫਿਰ, ਉਹ ਵਿਆਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਗਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਠੀਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ। ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਉਜਲੇ, ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਆਸਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਹਾੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਗਈ। ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ-ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਹਿਰਣੀ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਖੋਈ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾ ਮਨ ਪਿਘਲ ਗਿਆ। ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘਾਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ, ਝਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਥੇ, ਉਹ ਹਿਰਣ ਕਦੇ ਨੇੜੇ, ਕਦੇ ਦੂਰ ਭਟਕਦੀ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਸੋਚਦਾ—ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇੜੀਆ ਖਾ ਗਿਆ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ? ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ? ਪਰ ਉਹ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਾਲ ਦੇ ਵਹੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਪਨਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਥੇ, ਸੂਕੇ ਘਾਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲਾ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੀਖਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਸਿਖਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦਾ ਸੀ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਮੰਦ ਬੋਲ ਹੀ ਬੋਲਦਾ।