ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਜੋਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਖ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਹਰਿ—ਕਦੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰਿ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਦਾਨ ਵਾਂਗ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਿ ਉਸ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਦੀ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਸੰਸਾਰਕ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ—ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਗੰਗਾ—ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਸਮਝੋ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੋਹਾਂ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਰ-ਸਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਤਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਸਗਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਗਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭੋਗਿਆ, ਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗਿਕ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖੇਤੀ ਦੇ। ਜਦੋਂ ਅਧਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ। ਪਰ, ਫਿਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਤੇ ਘਾਟੀ ਆਈ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ‘ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ?’ ਉਹ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਅਹੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਝਗੜਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਝ ਲੈ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਪੂਆਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ। ਪਿਆਰੇ, ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।