ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਜ্ঞানੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਚੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਾ ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਤੋਂ। ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਮਿਲਤ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲਸਪਨ ਤੋਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਮਨ-ਅਤਮਾ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ। ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘਬਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਦਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ। ਸਚ, ਵਰਤ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ—ਸਚ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੀਵਨਤ ਹਨ। ਝੂਠ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਰਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਚਾਨਣ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਥੇ ਵੀ, ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਸਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਖ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਾਹੂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕੀ ਹੈ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਸਥਿਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ।" ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਹਨ—ਸਦਾ ਇਕੱਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ, ਨੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਹਥਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਹੀਂ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।" ਇਥੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਫੋਲਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ, ਹਿੰਸਾ, ਝੂਠ ਆਦਿ ਨਾਲ ਢਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇਥੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਬਲਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਤਲ, ਬੰਧਨ, ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਥਕਾਵਟ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤਪ-ਤਾਪ, ਬਾਰਿਸ਼, ਹਵਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਡ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਪਰ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਸੁਖ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਚੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵ-ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਅਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ। ਜਿਵੇਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। "ਧਰਮ ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਚੇ, ਉਹ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਬਾਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ।" ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਲਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰਲੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲੈਣੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਛੂਹਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਰੋਜ਼ ਅਲਮਾਂ ਲਈ ਭਿਖ ਮੰਗਣਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੂਜਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।