ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕਹਾਣੀ ਚਲਾਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਲੱਛਣਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਕੌਣ ਭੋਗਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਅਸਰਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮਨ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹੋਣੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੀਆਂ। ਜਦ ਸੌਣ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਜਾਂ ਉੱਦਮ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਸੋਚਦਾ, ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਰਸ, ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜਦ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਢੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੇ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਤਮਾ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਤਮਸ, ਰਜਸ ਤੇ ਸਤਵ — ਇਹ ਜੀਵ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਉਹ ਮੂਲ ਹੈ।" "ਜਦ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਿਗਾਟ ਸਵਾ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਾਸਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾਗ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹਨ।" "ਜੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜਦ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਰੰਗ ਵੱਖਰੇ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ? ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਬਣ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ ਬਣ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਧਕਾਰ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਏ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" "ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਮਨ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" "ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਹੈ। ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।