ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ (ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ) ਦੁੱਖੀ ਜਾਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸੰਜੋਗ ਵਿਘਟਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਖ਼ਿਰ ਥੱਕਦਾ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬੀਜ ਤੋਂ ਬੀਜ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ! ਦੁਬਿਧਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਖੁਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੱਕੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਇਉਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਚਲ, ਮਾਪ ਜਾਂ ਰੂਪ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਢੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਉਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼। ਇਹ ਅੱਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਅੱਗ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਜੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ (ਆਤਮਾ, ਸਰੀਰ, ਪ੍ਰਾਣ) ਇੱਕ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਵਾਲਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ, ਦੱਸੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਲੱਭਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਕੌਣ ਭੋਗਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਜਦੋਂ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਅਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਦ ਜਾਂ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਸੋਚਦਾ, ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਹੀ ਸੁਗੰਧ, ਸਵਾਦ, ਧੁਨ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁੱਖਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਢੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਤਮਾ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗੂ ਹੈ। ਤਮ, ਰਜ ਤੇ ਸਤ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਜੀਵ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਉਹ ਮੂਲ ਹੈ। ਜੀਵ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਿਘਟਨਾ ਦੱਸ ਅੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਤੇਜ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਸੂਖਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸੀਮ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।