ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਖੁਰਾਕ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਤਰਲਤਾ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਵਲੋਂ ਜੀਵ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਨ ਵਲੋਂ ਉਹ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਘੇਰੀਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਸੁਗੰਧ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਉਹ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ, ਗਾੜ੍ਹੀ, ਚਿਕਣੀ, ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਛੂਹਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਸ ਦੀ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮਿੱਠਾ, ਨਮਕੀਨ, ਕਰਵਾਂ, ਸੱਤ, ਖੱਟਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ—ਇਹ ਰਸ ਹਨ। ਧੁਨੀ, ਛੂਹਾ ਅਤੇ ਰੂਪ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹਨ। ਛੋਟਾ, ਲੰਮਾ, ਮੋਟਾ, ਚੌਕੋਣਾ, ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਅਤੇ ਗੋਲ—ਇਹ ਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਖ਼ਤ, ਚਿੱਪੜ, ਚਿਕਣ, ਚਿਕਣਪਨ ਵਾਲਾ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਕਰੜਾ—ਇਹ ਛੂਹਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਗੁਣ—ਧੁਨੀ—ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੜਜ, ਰਿਸ਼ਭ, ਗਾਂਧਾਰ, ਮੱਧਮ, ਧੈਵਤ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਸੱਤ ਗੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਢੋਲ, ਨਗਾੜਾ, ਸ਼ੰਖ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਅਤੇ ਰਥ—ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ। ਹਵਾ ਦਾ ਗੁਣ ਛੂਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਛੂਹਾ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਕਰੜਾ, ਕਦੇ ਨਰਮ, ਕਦੇ ਚਿਕਣ, ਹਲਕਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਤੱਕ ਮੰਨੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੌ ਅਟੱਲ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਣਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਮਲ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਉਦਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਆਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ (ਜਠਰਾਗਨੀ) ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਡੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਤਾਪ ਜਾਣੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਾਭੀ ਦੇ ਮੁੱਲ਼ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਾਡੀਆਂ, ਦਸ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।