ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਗੰਗਾ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ—ਫਿਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਜਲਾਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ “ਕਾਸ਼ੀ” ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼—ਚਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ—ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਪੀਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ—ਫ਼ਰਕ ਤਾ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਵੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹਰਿ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਤਿੰਨੋਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੰਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚੁਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਖਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਦੀ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ—ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹਰੀ—ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹੋਏ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨਤਮ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਅਸੁਰ ਸੰਕਲਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।