ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਲੋਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹਮਾਇਤਾਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਉਥੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਜਟਿਲ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਆਦਰ ਦੇ ਦਾਤਾ। ਇਹ ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਗ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁੜ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੁੜ ਪਾਣੀ। ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਪੈਣਾ ਔਖਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਚਲਣ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਾਮ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੌਣ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ? ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਸ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਆਸਨ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਝੋ; ਪਾਣੀ ਮੁੜ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਧਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਿਆ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੌ ਦੇਵਤਾਈ ਵਰ੍ਹੇ ਤਕ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਦਿਵਯਾ ਸਰਸਵਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਈ। ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹਵਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਹਵਾ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਧੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਹਵਾ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜੀ। ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਕ ਹਨੇਰਾ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਠੋਸਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਠ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਨੋ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤਤਾ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਵੱਡਾ ਤੱਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਧਰਤੀ ਇਕੱਠ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।