ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੂਲ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਮਕਰ ਦੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤਿ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬਹੁਦਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਗੰਗਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸੀ) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਸੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ, ਪਾਪ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ (ਮੁਕਤੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ "ਕਾਸੀ" ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖਸ਼) ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਪੀਣ ਵਰਗੇ ਕਿਰਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਗਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ—ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਭੇਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹਰਾ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਦਾ ਵਿਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭੇਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਭਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਥੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸਰਵੋਚ ਚਾਨਣ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਕਦੇ ਸ਼ਿਵ, ਕਦੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਚਨ-ਵਚਨ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਪਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਖਸ਼ (ਮੁਕਤੀ) ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਨਦੀ ਨਹੀਂ।