ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸੀ? ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀ ਸਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਾ ਕਰੋ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਧਰਮਾ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਮਯ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਪਰੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇੰਨਾ ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ?" ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਇਕ ਦਿਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਸਾਰੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ ਅਤੇ ਆਕਸ਼ੁਸ਼—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਨੌਵਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਸਾਵਰਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਵਰਨੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਚਮਾਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਵਿਪਸ਼ਿਨ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੀਸਰੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਨਾ ਪੰਜਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਆਰਯ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਪੁਰੰਦਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਸਾਰੇ ਇਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿ्णੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਬਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸੁਵਾਸਨਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਹ੍ਰਿੰਗ੍ਰਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਕ੍ਰਭੁਵਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰਿਨਾਭ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਸਪਤੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੂਆਂ, ਇੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਚਾਰ ਮਨੂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਵਧਾਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।" "ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੁੱਧ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ...