ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਤਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਵੇਦਮਾਲੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਮਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਲਈ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ, ਇਨਾਮ ਲੈਂਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੁਤੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਭਰਾ, ਯਜ੍ਞਮਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮਾਲੀ, ਬੜੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤਾ ਕਿ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰਾ ਧਨ ਗਿਣਿਆ, ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਧਨ ਉਸਨੇ ਤਪੱਸਿਆ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਲਾਲਚ ਇੰਨੀ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਤਾਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਲਚ ਤਾਂ ਜੁਆਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਦਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹਤ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਵੀ ਆਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਉਹ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਰੀਰ ਵੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਧਨ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਉਸਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੇਦਮਾਲੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕੇਵਲ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਜੜਾਂ, ਕੁੰਨੀਆਂ, ਫਲ ਆਦਿ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਵੇਦਮਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਕਤਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਮੈਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਉਚਾ ਕਰ।" ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਹਸ ਕੇ, ਵੇਦਮਾਲੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੁੱਖੇਪਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲਾਲਚ, ਉਸਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਨ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।