ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੇਤਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚੇਤਨ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ, ਸਦਾ ਨੇੜੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਤਮਾ ਕੇਵਲ ਹਰਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣਗੌਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫੇਰ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੌਤ ਤਾਂ ਸਦਾ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਲਗਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਰੀਅਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪੂਰੇ ਮਨ, ਤਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਰਖਾ ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡੋ। ਲਾਲਚ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਜੋ ਕਰਮ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰਕ ਭਵਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਦਾ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹਰਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਧਨ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਤੇ ਆਗਲੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਨ, ਜੋ ਯੋਗਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਧਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਮਝੋ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਨ ਚੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਸੁਰੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤੀ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਕੇਸ਼ਵ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ, ਅਜਰ ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਮ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਮਰ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਇਥੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।