ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਵੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ ਹੈ – ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ। ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ austerity (ਤਪੱਸਿਆ) ਨੂੰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਚਾਰਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਪਨੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਪਨੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਅਗਲਾ ਤਰੀਕਾ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਪਾ ਜਦ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਚਿਕ ਜਪਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਪਾ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੋਹਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਜਪਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜਦ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ?", ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਆਹੁਤੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਆਦਿ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲਵੇ ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨੋ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਮਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਅਵਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਰਗ ਹੈ – ਆਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਸਨ ਹਨ: ਕੱਛੂਆ ਆਸਨ, ਵਜਰ ਆਸਨ, ਸੂਰ ਆਸਨ, ਹਿਰਣ ਚਮੜੀ ਆਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਲਦ ਆਸਨ, ਸੱਪ ਆਸਨ, ਮੱਛੀ ਆਸਨ, ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਆਸਨ, ਅਰਧ ਚੰਦਰ ਆਸਨ। ਫਿਰ ਮਕਰਾ ਆਸਨ, ਤ੍ਰੈਪਥ ਆਸਨ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਆਸਨ, ਸਥਾਣੁ ਆਸਨ, ਅਤੇ ਵੈਕਾਰਣਿਕ ਆਸਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤੀਹ ਆਸਨ ਵਰਨਣ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ, ਦੁੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇ। ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ – ਜੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ 'ਅਗਰਭ', ਜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਤਾਂ 'ਸਗਰਭ'। ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਿਆ, ਪਿਤਰ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਸਾਹ ਨੂੰ ਸੱਜੀ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਭਰਨਾ – ਇਹ ਪੂਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਹ ਰੋਕਣਾ – ਇਹ ਕੁੰਭਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਚਰਨ, ਜਪ, ਸੰਤੋਖ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯੋਗ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।