ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ, ਘਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧੰਧੇ-ਚੋਲੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵੇਦ, ਯਜਨ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਵਰਤ ਭੀ ਵਿਅਰਥ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਨਵ ਉਹ ਅਕਾਲ ਆਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੈਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਪਾਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਪੰਥ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ। ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਚੀਕਦੇ, ਰੋਦੇ ਅਤੇ ਤੜਫਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਕੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਭੜਕਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਤਿੱਖੇ ਪੱਥਰ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਅੰਧੇਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਣਕੜੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਅਤੇ ਸੂਈ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਕੰਟੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਗਰਜਦੇ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਚੀਕਦੇ, ਰੋਦੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀਕ ਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਭੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਫ਼ੂਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਛਤਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਘੀ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਖੀਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਘੋੜੇ, ਰਥ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।