ਸੰਤ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪਾਪ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ—ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤ—ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਸੈਕਤ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਣਾ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਨੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਹਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਭੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਹ ਜਾਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਸੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਨਾ ਹੀ ਉਪਾਏ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਦੀ ਆਵਸ਼ਕਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਉਪਰੰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਤਪੱਸਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਤਿਤਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਵੈਧ ਸੰਭੋਗ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਦੋ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਭੋਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਿੱਲੀ, ਬੱਕਰੀ, ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਕੁਕੜ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਮਾਰਨ ਤੇ ਜਟਪਕ੍ਰਿਚਛਰ, ਗਾਂ ਮਾਰਨ ਤੇ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੀਣ, ਸੌਣ, ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ, ਜੜਾਂ, ਫਲਾਂ, ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ, ਘਾਹ, ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਗੁੜ ਵਰਤਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ—ਟਿਟੀਭਾ, ਚਕਰਵਾਕ, ਹੰਸ, ਕਰੰਦਵ, ਤੋਤਾ, ਕਾਂ, ਸਰਸ, ਸ਼ਸ਼, ਕਛੂਆ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਛੂਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਮਹਾਪਾਪੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਨ੍ਹਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਛੂਹ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਦਾਨ ਦੇਂਦੇ, ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਉਗਲ ਦੇਣਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਦੀ ਰਾਖ ਵੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ ਮਹਾਨ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ—ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਲਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦਾ ਸਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਨਿ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਘਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਚਿਰਕਾਲ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲਕੜਾਂ—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ—ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧੇ।