ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ। ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼) ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਵੇਦਿਕ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਬੋਲੀ ਆਦਿ, ਉਹ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖੋ; ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣਤਾ ਲਈ ਸ਼ੁਹਰਤ ਸੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ "ਨਾਰਾਇਣ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹਰੀ ਆਪ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਝਪਕ (twinklings) ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤੀਹ ਐਸੀਆਂ ਝਪਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਟਿਕਾ ਸਮਝੋ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਯੁਗਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰਾ, ਇਕਹੱਤਰ ਐਸੇ ਦਿਵਿਆ ਯੁਗਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਿਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸਾਲ ਉਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਦਿਨ ਐਸਾ ਹੀ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ—ਚਲਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ—ਸਿਰਜਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਆਨੰਦਮਈ ਮੂਰਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਧਾਰ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਕਲਪਨ ਅਤੇ ਅਵਰਨਣਯ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਮ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਭਗਤੀ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।