ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ "ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ" ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤਿਲ ਤੇ ਘੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹੋਮ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੁਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਦੇ ਭਰ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—"ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ! ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੋ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਜਮੀਨ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—"ਹੇ ਰੋਹਣੀਪਤੀ! ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਭਰਾ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਮੋੜ ਕੇ, ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁੜ, ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਛਤਰੀਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਇਨਾ, ਪੱਖੇ ਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਲ-ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਘੜੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਪੂਰਵਕ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਸਮੇਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਯਥਾ ਵਿਧੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਬੋਧਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਰਮ ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਬੜਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਝੰਡਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਸਮੇਂ ਨਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਦੀ, ਅੰਗੂਰ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੀ ਆਦਿਕ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਭਾਵ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਲਾਭ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।