ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਖ਼ਤ ਆਪਣੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਧਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚੇ ਨਿਰਣਿਆਂ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੀ ਯਸ਼ਸਵਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਨੇਕ ਲੋਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹਨ? ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।” ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿਹੜੇ ਕਲੇਸ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਦੱਸਾਂਗਾ।” “ਜੋ ਲੋਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਣ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਯੁਗ ਲਈ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾੜਨਾ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੂਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਹਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਪ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੋ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਪੂਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਦਾਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪੂਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪ੍ਰਤੀਪੀ ਨਾਮਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਪਕਮੰਜਰੀ ਨਾਮ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੇਵਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।