ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦਾਨ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ਆਦਿ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੌਕਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਵਰਜਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਅੰਤਯੇਸ਼ਟੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਬਿਗੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਗੰਜੇ ਜਾਂ ਕੁਬੜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਰ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਦਾਨ ਮੰਗੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਯ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਮੱਧਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਦਾਨ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਧਨ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਨ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਧਨ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਘਾਟੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਗਰ ਵੰਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮਕ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੱਚੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦੁਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਦੋਸਤਾਨਾ, ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਧਰਮ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਦਾ ਸਜਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।" ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹਨ? ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਧਰਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।