କିମିଦଂ ଦେଵି ଚେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନୀଵୀବନ୍ଧଂ ଚକାର ହ
‘ଦେବୀ, ଏହି କଣ?’ କହି, ନୀବୀ ବାନ୍ଧିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାହ ଶିଵା ଶଂଭୁଂ ସ୍ମିତ୍ଵା ପର୍ଵତନନ୍ଦିନୀ
ତାପରେ ପାର୍ବତୀ, ପର୍ବତର ନନ୍ଦିନୀ, ହସି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୂର୍ଵମେଵ ମଯା ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାତପ୍ରାଯମଭୂତ୍କିଲ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସବୁ କଥା ପ୍ରାୟ ଜାଣିଥିଲି।
ଶିରୋ ଵିଭୂଷିତଂ ଦେଵ ବ୍ରହ୍ମଶୀର୍ଷସ୍ଯ ମାଲଯା
ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ମୋ ମୁଣ୍ଡ ସଜିତ।
ଶେଷଶ୍ଚ ଵାସୁକିଶ୍ଚୈଵ ସଵିଷୌ ତଵ କଙ୍କଣୌ
ଶେଷ ଓ ବାସୁକି, ଦୁଇଁ ଜଣ ଦେହରେ ବିଷ ଥିବା, ତୁମର କଙ୍କଣ।
ମହୋକ୍ଷୋ ଵାହନଂ ଗୋତ୍ରଂ କୁଲଂ ଚାଜ୍ଞାତମେଵ ଚ
ବଡ଼ ବୃଷ୍ଣ ତୁମର ଯାନ, ତୁମର ଗୋତ୍ର ଓ କୁଳ ମଧ୍ୟ ଆଗରୁ ଜଣା।
ଏଵଂ ଵଦନ୍ତୀଂ ଗିରିଜାଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରାହାତିକୋପନଃ
ଏପରି ଭାବରେ ଗିରିଜା କହିଥିବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ନହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରାଣା ନ ପ୍ରିଯା ଭଦ୍ରେ ତଵ ନୂନମସଂଯମାତ୍
ସୁମନେ, ତୁମର ଅନିୟମରେ ଜୀବନ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଥ ନଖାଭ୍ଯାଂ ହି ହରିଶ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଶିରୋ ଗତଃ
ଏହିପରି କହି, ହରି ତାଙ୍କ ନଖ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।
ପାର୍ଵତୀଵଚନଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରିଯଂ ମମ ନ ଚାପ୍ରିଯମ୍
ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, କିଛି ଅପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଥ ଭଗଵାଂସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତୋ ଽଭଵଦ୍ଧ୍ଵରିଃ
‘ଓଁ’ କହି, ଭଗବାନ୍ ହରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହେଇ ଚୁପ ହେଲେ।
ଅର୍ଥଯାମି ଵିନିଷ୍କାମଂ ମମ ପୂଜାଵ୍ରତଂ ତଥା
ମୁଁ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବରେ ମୋର ପୂଜା ଓ ବ୍ରତ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଶଙ୍କରୋ ଦେଵଃ ସ୍ମିତ୍ଵା ପ୍ରାହ ଵପୀଶ୍ଵରମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଦେବତା ଶଙ୍କର ହସି ଜଳାଶୟର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୋ ଗୁରୁଃ କଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତେ କୀଦୃଶଂ ପୂଜନ ତଥା
ତୁମର ଗୁରୁ କିଏ, ମନ୍ତ୍ର କଣ, ଏହି ପୂଜା କିପରି?
ଵେପମାନସମସ୍ତାଙ୍ଗ ସ୍ତୋତୁମେଵଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପିତ ହେଇ, ସେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯୋରିନେ ଯୋଗଧାତ୍ରେ ଚ ଯୋଗିନାଂ ଗୁରଵେ ନମଃ
ଯେଉଁଠି ଯୋଗର ଆରମ୍ଭ ଓ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଵେଦାନାଂ ପତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ବେଦମାନଙ୍କର ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଅଷ୍ଟମୂର୍ତେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ପଶୂନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ଅଷ୍ଟମୂର୍ତି, ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ସୁଭୃଙ୍ଗରାଜଧତ୍ତୂରଦ୍ରୋଣପୁଷ୍ପପ୍ରିଯସ୍ଯ ତେ
ଧତୂରା, ଦ୍ରୋଣ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଫୁଲରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ଭୂଯ ଏଵ ନମୋନମଃ
ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।
ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଂ ପ୍ରାହ ହନୁମାନ୍ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ
ତାପରେ ଭୟ ଛାଡି, ହନୁମାନ୍ ଯେଉଁଠି କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ କହିଲେ।
ଦିଵା ସଂପାଦିତୈସ୍ତୈଯୈଃ ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈରପି ତାଦୃଶୈଃ
ଦିନେ ଏହି ଫୁଲ ଓ ଏପରି ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ।
ସାଯଙ୍କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଅଶିରଃସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଆସିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇନାହିଁ, ନିସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ଭସ୍ମ ସମାଦାଯ ଆଗ୍ନେଯଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ତାପରେ ଭସ୍ମ ନେଇ, ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ମନ୍ତ୍ରେଣ ନାମ୍ନା ଵା ଯେନ କେନଚିତ୍
ପଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ନାମରେ,
ଈଶାନଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାମୁକ୍ତ୍ଵା ଶିରସିପାତଯେତ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାଥ ଈଶାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଘୋରେଭ୍ଯୋ ଽଥ ଘୋରେଭ୍ଯୋ ଭସ୍ମ ଵକ୍ଷସି ନିକ୍ଷିପେତ୍
'ଅଘୋରେଭ୍ୟୋ' ଓ 'ଘୋରେଭ୍ୟୋ' ବୋଲି, ଭସ୍ମକୁ ଛାତିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସଦ୍ଯୋଜାତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯାମି ନିକ୍ଷିପେଦଥ ପାଦଯୋଃ
ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ପାଦରେ ଭସ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରୈଵର୍ଣିକାନାମୁଦିତଋ ସ୍ନାନାଦିଵିଧିରୁତ୍ତମଃ
ତିନି ଜାତିର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାର ନିୟମ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶିଵେତି ପଦମୁଞ୍ଚାର୍ଯ ଭସ୍ମ ସଂମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ସୁଧୀଃ
'ଶିବ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭସ୍ମକୁ ପୂତ କରିବା ଉଚିତ।