କୁର୍ଯାତ୍ପୀଠେ ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵକେ ନାଗଯୁଗ୍ମଂ ଦେଵାଭ୍ଯାଶେ ଦକ୍ଷିଣେ ଵାମତଶ୍ଚ
ତକ୍ତ ଓ ତା'ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ସାପ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସୁଶ୍ଵେତେନ ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହେଶଂ ଲିଙ୍ଗାକାରଂ ପୀଠଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରପୂଜ୍ଯମ୍
ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଧଳା ଆକାରରେ, ତକ୍ତ ଉପରେ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ ମହେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପୈଃ ପତ୍ରୈଃ ଶ୍ରୀତିଲୈରକ୍ଷତୈଶ୍ଚ ତିଲୋନ୍ମିଶ୍ରୈଃ କେଵଲୈଶ୍ଚପ୍ରପୂଜ୍ଯ
ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଶୁଭ ତିଳ, ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ତିଳରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜାଶେଷଂ ତେ ସମାପ୍ଯାଥ ସର୍ଵେ ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଂ ତତ୍ର ତତ୍ରାପି ଚକ୍ରୁଃ
ପୂଜାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ।
କାଲେ ଚାସ୍ମିନ୍ସୁଵ୍ରତେ ଗୌତମସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶଙ୍କରାତ୍ମେତି ନାମ୍ନା
ଏହି ସମୟରେ, ଓ ସୁବ୍ରତ, ଗୌତମଙ୍କ ଏକ ଶିଷ୍ୟ ଆସିଲେ, ଯାହାର ନାମ ଶଂକରାତ୍ମାନ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜାତିପ୍ରଵରଃ କ୍ଵଚିଞ୍ଚଣ୍ଡାଲସନ୍ନିଭଃ
କେବେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କେବେ ଚଣ୍ଡାଳ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଗର୍ଜତ୍ଯୁତ୍ପତତେ ଚୈଵ ନୃତ୍ଯତି ସ୍ତୌତି ଗାଯତି
ସେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଉଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ ଓ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।
ଶିଵଜ୍ଞାନୈକସଂପନ୍ନଃ ପରମାନନ୍ଦନିର୍ଭରଃ
ସେ ଶିବ ଜ୍ଞାନରେ ଏକମାତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଗୁରୁଣା ସାକଂ କ୍ଵଚିଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟମେଵ ଚ
ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଏକସାଥି ଖାଇଥିଲେ, କେବେ କେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ।
ହସ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵୈଵ ଗୁରୋଃ ସ୍ଵଯମେଵାଭୁନକ୍କ୍ଵଚିତ୍
କେବେ କେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସେ ନିଜେ ଖାଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଦା ତଂ ଗୁରୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କରମାଲଂବ୍ଯ ମନ୍ଦିରମ୍
ଗୁରୁ ସେଠି ସେକୁ ଦେଖି, ସଦା ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ମନ୍ଦିରକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ତଦସ୍ଯ ପାତ୍ରେଣ ବୁଭୁଜେଗୌତମୋ ମୁନିଃ
ଗୌତମ ଋଷି ନିଜେ ତାଙ୍କର ପାତ୍ରରେ ଖାଇଥିଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟୋ ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯା ତୁ ବୁଭୁଜେ ସୋ ଽଵିଶେଷତଃ
ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନତା ନ ରଖି ଖାଇଥିଲେ।
କଣ୍ଟକାନନ୍ନଵଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାପୂର୍ଵମତିଷ୍ଠତ
କଣ୍ଟା ଓ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ପୂର୍ବ ଭଳି ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ଦିନେଦିନେ ତତ୍ପ୍ରଦତ୍ତଂ ଲୋଷ୍ଟମଂବୁ ଚ ଗୋମଯମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ସେ ମାନେ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ମାଟିର ଗାଠି, ପାଣି ଓ ଗୋମୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତାଦୃଶୋ ମୁନିରସୌ ଚଣ୍ଡାଲସଦୃଶାକୃତିଃ
ସେ ମୁନି ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନ୍ତ୍ଯଜୋଚିତଵେଷଶ୍ଚ ଵୃଷପର୍ଵାଣମଭ୍ଯଗାତ୍
ସେ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କ ପରି ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ବୃଷପର୍ବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଵୃଷପର୍ଵା ତମଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୀଡଯିତ୍ଵା ଶିରୋ ଽଚ୍ଛିନତ୍
ବୃଷପର୍ବାନ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି, ଦୁଃଖ ଦେଇ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅତୀଵ କଲୁଷଂ ହ୍ଯାସୀତ୍ତତ୍ରସ୍ଥା ମୁନଯସ୍ତଥା
ସେଉଁଠି ଥିବା ମୁନିମାନେ ଏହି ଘଟଣାରେ ବହୁତ ଅଶୁଦ୍ଧ ହେଇଗଲେ।
ନିର୍ଯଯୌ ଚକ୍ଷୁଷୋ ଵାରି ଶୋକଂ ସଂଦର୍ଶଯନ୍ନିଵ
ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିଲା, ଯେପରି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।
କିମନେନ କୃତେ ପାପଂ ଯେନ ଚ୍ଛିନ୍ନମିଦଂ ଶିରଃ
ଏହି ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା ପାଇଁ ସେ କଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ?
ମମାପି ମରଣଂ ସତ୍ଯଂ ଶିଷ୍ଯଚ୍ଛଦ୍ମା ଯତୋ ଗୁରୁଃ
ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟର ଭେଷ ନେଇଥିଲେ।
ମରଣଂ ଯତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ର ନୋ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ଏନଂ ସଂଜୀଵଯିଷ୍ଯାମି ଭାର୍ଗଵଂ ଶଙ୍କରପ୍ରିଯମ୍
ମୁଁ ଏହି ଭାର୍ଗବ, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିବି।
ଇତି ଵାଦିନି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରେ ଗୌତମୋ ଽପି ମମାର ହ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ, ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତସ୍ଯୈଵଂ ହତିମାଜ୍ଞାଯ ପ୍ରହ୍ଲାଦାଦ୍ଯା ଦିତୀଶ୍ଵରାଃ
ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କର ହତ୍ୟା ଜାଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିତିପତିମାନେ—
ମୃତମାସୀଦଥ ବଲଂ ତସ୍ଯ ବାଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତାହା ପରେ, ଶାନ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।
ଗୌତମେନ ମହେଶସ୍ଯ ପୂଜଯା ପୂଜିତୋ ଵିଭୁଃ
ଗୌତମ ମହେଶଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଅହୋ କଷ୍ଟମହୋକଷ୍ଟଂ ମହେଶା ବହଵୋ ହତାଃ
ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର, କେତେ ଦୁଃଖଦ! ମହେଶଙ୍କ ଅନେକ ଭକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଗତଵାନ୍ମନ୍ଦରାଚଲମଵ୍ଯଯମ୍
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଅବିନାଶୀ ମନ୍ଦରାଚଳ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।