ଧ୍ଯାନାର୍ଚନାଦିକଂ ଚାସ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ସମୁପାଚରେତ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଛି, ସେପରି ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରାମଂ ପୀତଵର୍ଣଂ ଜପେଲ୍ଲକ୍ଷଂ ସମାହିତଃ
ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ ମନେ କରି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଲକ୍ଷ ଥର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଦରକାର।
ତାରୋ ମାଯା ରମାଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ଦାଶରଥାଯ ହୃଞ୍ଚ ଵୈ
'ତାର', 'ମାୟା', 'ରମା' ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, 'ଦଶରଥ' ସହିତ 'ହୃଁ' ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାନ୍ତେ ତୁ ନାଥାଯ ହୃଦନ୍ତୋ ଵସୁଵର୍ଣଵାନ୍
ତିନି ଲୋକର ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ, 'ହୃଦ' ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭା ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ଆଞ୍ଜନେଯପଦାନ୍ତେ ତୁ ଗୁରଵେ ହୃଦଯାନ୍ତିମଃ
'ଆଞ୍ଜନେୟ' ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, 'ହୃଦ' ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ରହିଛି।
ଙେତଂ ରାମପଦ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧୃଦଯଂ ପଞ୍ଚଵଣଵତ୍
ଏହା ପରେ 'ରାମ' ଶବ୍ଦ ଆସେ, ଯାହାର ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର 'ହୃଦୟ'।
ରାମାନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରଭଦ୍ରୌ ଚ ଙେଂତୌ ପାଵକଵଲ୍ଲଭା
'ରାମ' ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ 'ଚନ୍ଦ୍ର' ଓ 'ଭଦ୍ର', 'ଙେମ୍' ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ 'ପାବକବଲ୍ଲଭା' ଅଛନ୍ତି।
ଵହ୍ନିଃ ଶେଷାନ୍ଵିତଶ୍ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷିତମସ୍ତକଃ
ଅଗ୍ନି ଓ ଶେଷ ନାଗ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ମୁନିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦୋ ରାମୋ ଽସ୍ଯ ଦେଵତା
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଦେବତା ହେଲେ ରାମ।
ସରଯୂତୀରମନ୍ଦାରଵେଦିକାପଙ୍କଜାସନେ
ସରୟୂ ନଦୀ କୂଳରେ, ମନ୍ଦାର ବେଦି ଉପରେ ପଦ୍ମାସନରେ।
ଵାମୋରୁନ୍ଯସ୍ତଂ ତଦ୍ଧସ୍ତଂ ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମଣସଂଯୁତମ୍
ବାମ ଉରୁ ଉପରେ ହାତ ରଖି, ସେହି ହାତ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶଂ କେଵଲଂ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷଯା
ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କେବଳ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।
ସର୍ଵ୍ଵଂ ଷଡର୍ଣଵଞ୍ଚାସ୍ଯ ହୋମନିତ୍ଯାର୍ଚନାଦିକମ୍
ଛଅଟି ସାଗର ସହିତ, ତାଙ୍କର ନିତ୍ୟ ହୋମ ଓ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କରିବା ଦରକାର।
ଏକାକ୍ଷରୋକ୍ତ ଵତ୍ସର୍ଵଂ ମୁନିଧ୍ଯାନାର୍ଚନାଦିକମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା, ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ମୁନିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ।
ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରରାଜଃ ସ୍ଯାତ୍ଷଡ୍ଵିଧଃ ସକଲେଷ୍ଟଦଃ
ତିନି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ରାଜା, ଛଅ ପ୍ରକାରର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଏକାର୍ଣୋକ୍ତଵଦେତେଷାଂ ମୁନିଧ୍ଯାନାର୍ଚନାଦିକମ୍
ଏହି ସବୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭଳି, ମୁନିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାର୍ଣୋ ଽଯଂ ମହାମନ୍ତ୍ରୋ ମୁନ୍ଯାଦ୍ଯର୍ଚା ଷଡର୍ଣଵତ୍
ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ରଟି ଅଠଟି ଅକ୍ଷରରୁ ଗଠିତ, ଏବଂ ଷଡଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପରି ମୁନିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ଶିଵୋମାରାମମନ୍ତ୍ରୋ ଽଯମଷ୍ଟାର୍ଣଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦଃ
ଏହି ଅଠଅକ୍ଷରୀ 'ଶିବୋମାରାମ' ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଶିଵୋମାରାମଚନ୍ଦ୍ରୋ ଽତ୍ର ଦେଵତା ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଏଠାରେ 'ଶିବୋମାରାମଚନ୍ଦ୍ର' କୁ ଦେବତା ଭାବେ କହାଯାଇଛି।
ଷଡଙ୍ଗାନି ଵିଧାଯାଥ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଧୃଦି ସୁରାର୍ଚିତମ୍
ଷଡଅଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ହୃଦୟରେ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଉଠାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ କପର୍ଦ୍ଦିନମୁପାସ୍ମହେ
ଆମେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ଜଟାଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।
ପାଶାଙ୍କୁଶଧନୁର୍ବାଣଧରାଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ରିଲୋଚନାମ୍
ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବୀ, ଯିଏ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବିଲ୍ପପତ୍ରୈଃ ଫଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତିଲୈର୍ଵା ପଙ୍କଜୈର୍ହୁନେତ୍
ବିଲ୍ବପତ୍ର, ଫଳ, ଫୁଲ, ତିଳ କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ତାରୋ ମାଯା ଚ ଭରତାଗ୍ରଜରାମମନୋଭଵଃ
'ତାର' ଅକ୍ଷର, ମାୟା, ଭରତଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ଓ ମନୋଭବ।
ଅଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ମୁନିଶ୍ଛନ୍ଦୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଦେଵତା ପୁନଃ
ଏଠି ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ଛନ୍ଦଃ, ଏବଂ ଦେବତା ପୁନି ଗାୟତ୍ରୀ।
ଚନ୍ଦ୍ରୈକମୁନିଭୂନେତ୍ରୈର୍ମନ୍ତ୍ରାର୍ଣୈରଙ୍ଗକଲ୍ପନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ମୁନି ଓ ଭୂମିଙ୍କ ନୟନ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷର ଦେଇ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଣଵୋ ହୃଦଯଂ ସୀତାପତେ ରାମଶ୍ଚ ଙେଂତିମଃ
'ପ୍ରଣବ' ହୃଦୟ, ସୀତାପତି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ଏବଂ 'ଙେଂତିମଃ' ଶେଷ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ଽସ୍ଯ ମୁନିଶ୍ଛନ୍ଦୋ ବୃହତୀ ଦେଵତା ପୁନଃ
ଏଠି ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ଛନ୍ଦଃ, ଏବଂ ଦେବତା ପୁନି ବୃହତୀ।
ରାମାବ୍ଧିଵହ୍ନିଵେଦାକ୍ଷିଵର୍ଣୈଃ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗକଲ୍ପନା
ରାମ, ସମୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବେଦ ଓ ଅକ୍ଷି ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ନ୍ୟାସ କରିବାଯାଏ।
ତାରୋ ହୃଞ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯସେଵ୍ଯାଯ ପଦମୀରଯେତ୍
'ତାର' ଓ 'ହୃଁ' ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।