ନାରାଯଣାଯ ଶବ୍ଦାନ୍ତେ ଵିଦ୍ମହେ ପଦମୀରଯେତ୍
‘ନାରାୟଣ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ବିଦ୍ମହେ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଚୋଵର୍ଣାନ୍ସଂଵଦେଞ୍ଚୋଦଯାଦିତି
‘ପ୍ରଚୋ’ ଅକ୍ଷରର ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତୁ।
ତାରୋ ହୃଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଙେଂତୋ ଵାସୁଦେଵାଯ କୀର୍ତିତଃ
‘ତାର’ ଅକ୍ଷର ହୃଦୟରେ ପବିତ୍ର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି।
ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଵିତାରୋ ଽଯଂ ସତାରସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଏହି ‘ବିତାର’, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ‘ତାର’।
ଦେଵତା ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ବୀଜଂ ଶକ୍ତିର୍ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚ ହୃତ୍
ଏଠାରେ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ବାସୁଦେବ, ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଅଂଶ ହେଉଛି ବୀଜ, ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଧ୍ରୁବ, ଏବଂ ହୃଦୟ ହେଉଛି ଏହାର ଆସନ।
ମୂର୍ଧ୍ନି ଭାଲେ ଦୃଶୋରାସ୍ଯେ ଗଲେ ଦୋର୍ହୃଦଯେ ପୁନଃ
ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ, ଚକ୍ଷୁ, ମୁଖ, ଗଳା, ବାହୁ ଏବଂ ପୁନଃ ହୃଦୟ —
ନ୍ଯାସେତ୍କ୍ରମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣାନ୍ସୃଷ୍ଟିନ୍ଯାସୋ ଽଯମୀରିତଃ
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ 'ସୃଷ୍ଟି ନ୍ୟାସ' କୁହାଯାଏ।
ପାଦାଦାରଭ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧାନଂ ନ୍ଯାସଂ ସଂହାରକଂ ଵିଦୁଃ
ପାଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ୍ୟାସ କରିବାକୁ 'ସଂହାର ନ୍ୟାସ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ବୀଵଂ ପ୍ରାଣଂ ତଥା ଚିତ୍ତଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମଂ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ବୀଜ, ପ୍ରାଣ, ଚିତ୍ତ, ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ —
ସଂକର୍ଷଣଂ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନମନିରୁଦ୍ଧଂ ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧ — ଏକାଉଁ ଏକ କ୍ରମରେ।
ମୂଲାର୍ଣହୃତ୍ପରାଯାଦ୍ଯମାତ୍ମନେ ହୃଦଯାନ୍ତିମମ୍
ମୂଳ ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ହୃଦୟ, ପରମ ଏବଂ ଶେଷରେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ ହୃଦୟ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଧ୍ଯାନମତ୍ରାପି ଭାନୁଲକ୍ଷଜପୋ ମନୋଃ
ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ଧ୍ୟାନ ଲାଗୁ ହୁଏ; ମନ ପାଇଁ ଏଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ପୀଠେ ପୂର୍ଵୋଦିତେ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୂର୍ତି ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ମୂଲତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପୀଠରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ମୂଳରୁ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଙ୍ଗାନି ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵାସୁଦେଵାଦିକାସ୍ତତଃ
ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ବାସୁଦେବ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ।
ତୃତୀଯାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵାଦଶ ମୂର୍ତଯଃ
ତୃତୀୟ ଆବରଣରେ ପୂଜା ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଏଵମାଵରଣୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ପଞ୍ଚଭିର୍ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍
ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଟି ଆବରଣରେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି —
ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭେଦଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚାରି ପ୍ରକାର ଭେଦ —
ଶ୍ରୀକରଶ୍ଚ ହୃଷୀକେଶଃ କୃଷଅଣଶ୍ଚାତ୍ର ଚତୁର୍ଥକଃ
ଶ୍ରୀକର, ହୃଷୀକେଶ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ — ଏଠି।
ଵର୍ମାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଗ୍ନିପ୍ରିଯାନ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ଵହ୍ନୀନ୍ଦୁଵର୍ଣଵାନ୍
ଅଗ୍ନି ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ରଙ୍ଗର ମନ୍ତ୍ର, ଏହା ବର୍ମ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ।
ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞୋ ଽତ୍ର ବୀଜଶକ୍ତୀସ୍ମରନ୍ଦିରେ
ଏଠି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମ, ବୀଜ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵାଙ୍ଗାନି ତତୋ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵିଧିଵତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଲସତ୍କରଂ ପୀତଵସ୍ରଂ ସ୍ମରେଚ୍ଛ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଶ୍ରୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଚମକୁଥିବା, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଏବଂ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ମୌକ୍ତିକୌଘଶମଦମଵିରାଜିତଵିତାନକେ
ମୁକ୍ତାର ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ନିୟମରେ ଶୁଭ୍ର ମଣ୍ଡପରେ,
ଲସନ୍ମାଣିକ୍ଯଵେଦ୍ଯାଂ ତୁ ଦୀତ୍ପାର୍କାଯୁତତେଜସି
ତପ୍ତ ମାଣିକ୍ୟର ଚମକୁଥିବା ବେଦିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ,
ନଵଲକ୍ଷଂ ଜପେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଜୁହୁଯାତ୍ତଦ୍ଦଶାଂଶତଃ
ନବ ଲକ୍ଷ ଥର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତାହାର ଦଶମାଂଶ ପରିମାଣରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମହତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ବଡ଼ ଶ୍ରୀମତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଟେତି ପଦଂ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛ୍ରୀକରାଗ୍ନିପ୍ରିଯାନ୍ତିମଃ
ପରେ, 'ଉତ୍ତିଷ୍ଠ' ଏହି ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ଶ୍ରୀ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ଶ୍ରୀକାରାଖ୍ଯୋ ହରିଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦେଵତା ସକଲେଷ୍ଟଦଃ
ହରି, ଯିଏ ଶ୍ରୀକାର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଦେବତା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ।
ଶିଖା ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦଯଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ଵର୍ମ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଯଦ୍ଵଯମ୍
ଶିଖା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଓ କବଚ ଦୁଇପ୍ରକାର ଅପରାଧକୁ ଦୂର କରେ।
ମସ୍ତକେ ନେତ୍ରଯୋଃ କଣ୍ଠହୃଦଯେ ନାଭିଦେଶକେ
ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ, କଣ୍ଠ, ହୃଦୟ ଓ ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ,