ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵରୁପେଣ ଜଗହ୍ଯାପ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ସେ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆକାରରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିଵିନାଶାନାମେକଃ କାରଣତାଂ ଗତଃ
ସେ ଏକା ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ତସ୍ମାତ୍ପରତରୋ ଦେଵୋ ନିତ୍ଯୈତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ସେହିପରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିରନ୍ତନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରକ୍ଷାଂ କରୋତି ଯୋ ଦେଵୋ ଜଗତାଂ ପରତଃ ପୁମାନ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ।
ତସ୍ମାତ୍ପରତରଂ ଯତ୍ତଦଵ୍ଯଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ଏହିପରି, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଯାହା, ସେହି ଅବିନାଶୀ ପରମ ପଦ।
ଯଃ ପରଃ କାଲପୁପାଖ୍ଯୋ ଯୋଗିଧ୍ଯେଯଃ ପରାତ୍ପରଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, କାଳପୁରୁଷ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରମ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନୈକଵେଦ୍ଯଃ ପରମଃ ସଞ୍ଚିଦାନନ୍ଦଵିଗ୍ରହଃ
ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦ।
ଦେହୀତି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମୂଢୈରହୋ ଽଜ୍ଞାନଵିଡମ୍ବନମ୍
ମୂଢ଼ମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଦେହ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି—ହାଏ, ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଠାଟ୍ଟା।
ମୂର୍ତିତ୍ରଯଂ ସମାପନ୍ନଃ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତକାରଣମ୍
ସେ ତିନିଟି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର କାରଣ।
ସ ଏଵାନନ୍ଦରୁପାତ୍ମା ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯପରୋ ମୁନେ
ସେଠିକି, ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦମୟ ଆତ୍ମା, ଏହିପରି, ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଭିନ୍ନାଭିନ୍ନସ୍ଵରୁପେଣ ସ୍ଥିତୋ ଵୈ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ପରମେଶ୍ୱର ଭିନ୍ନ ଓ ଅଭିନ୍ନ ଦୁଇ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଵିଶ୍ଵୋତ୍ପତ୍ତେର୍ନିଦାନତ୍ଵାତ୍ପ୍ରକୃତିଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, ସେହିଠାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚେତି କାଲଶ୍ଚେତି ତ୍ରିଧା ଭଵେତ୍
ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ—ଏହି ତିନି ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଶୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ପରମଂ ଧାମ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପରମ ଧାମ, ସେହି ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ।
ଗୁଣରୁପୀଗୁଣାଧାରୋଜଗତାମାଦିକୃଦ୍ଵିଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ଗୁଣମାନଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଗୁଣମୟ ରୂପ।
ମହାନ୍ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଧୁଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ଽହଂ ସମଵର୍ତ୍ତତ
ତାଙ୍କଠାରୁ ମହତ୍ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତାପରେ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ସେଠାରୁ 'ମୁଁ' ଉପଜିଲି।
ତନ୍ମାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ହି ଜାତାନି ଭୂତାନି ଜଗତଃ କୃତେ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ବିଶ୍ୱର ଉଦ୍ଭବ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯଥାକ୍ରମଂ କାରଣତାମେକୈକସ୍ଯୋପଯାନ୍ତି ଚ
ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ତାହାପରେ ଆସୁଥିବା ପାଇଁ କାରଣ ହୁଏ।
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଞ୍ଜନ୍ତୂନ୍ପଶୁପକ୍ଷିମୃଗାଦିକାନ୍
ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତିର୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—
ତତୋ ଵୈମାନୁଷଂ ସର୍ଗଂ କଲ୍ପଯାମାସ ପହ୍ମଜଃ
ତାପରେ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମାନବ ଜାତିର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଏଭିଃ ପୁତ୍ରୈରିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍
ଏହି ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାର, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ତପଶ୍ଚ ସତ୍ଯମିତ୍ଯେଵଂ ଲୋକାଃ ସତ୍ଯୋପରି ସ୍ଥିତାଃ
ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟ — ଏହିଭଳି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଭିତି କରି ରହିଛି।
ମହାତଲଂ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତତୋ ଽଧଚ୍ଚ ରସାତଲମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାଠାରୁ ତଳେ ମହାତଳ ଅଛି, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଆଉ ତଳେ ରସାତଳ ଅଛି।
ଏଷ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଲୋକନାଥାଂଶ୍ଚ ସୃଷ୍ଟଵାନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଲୋକନାଥମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଵର୍ତ୍ତନାଦୀନି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂମକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟମାନେକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ।
ଲୋକାଲୋକଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯନ୍ତେ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସତ୍ପ ସାଗରାଃ
ଭୂମିର ସେଷରେ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି ସାଗର ଅଛି।
ବାହ୍ଯା ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ଜନାଶ୍ଚାମରସନ୍ନିଭାଃ
ବାହାର ନଦୀମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଅମରମାନେ ପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ରୌଞ୍ଚଶାକୌ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଦେଵଭୂମଯଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର — ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେର ଭୂମି।
ଲଵଣେକ୍ଷୁସୁରାସର୍ପିର୍ଦଧିକ୍ଷୀରଜଲୈଃ ସମମ୍
ଲୁଣ, ଇଖୁରସ, ମଦ, ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ପାଣି ସହିତ।
ଜ୍ଞେଯା ଦ୍ଵିଗୁଣଵିସ୍ତରା ଲୋକାଲୋକାଞ୍ଚ ପର୍ଵତାତ୍
ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତର ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟେ।