ହୃଷୀକେଶପଦ୍ମନାଭାଭ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶେଞ୍ଚରଣୌ ତତଃ
ତାପରେ, ହୃଷୀକେଶ ଓ ପଦ୍ମନାଭ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାସୁଦେଵେନ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ସ୍ପୃଶେନ୍ନାସିକେ ତତଃ
ପରେ, ଭାସୁଦେବ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନାକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଧୋକ୍ଷଜନୃସିଂହାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରଵଣେ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ତଥା
ଏହିପରି, ଅଧୋକ୍ଷଜ ଓ ନୃସିଂହ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କାନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ହରିଣା ଵିଷ୍ଣୁନାଂସୌ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଚମନଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ହରି ଓ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ଆଚାମନ କୁହାଯାଏ।
ମୁଖେ ନସୋଃ ପ୍ରଦେଶିନ୍ଯାନାମଯା ନେତ୍ରକର୍ଣଯୋଃ
ମୁଁହ, ନାକ, ଆଙ୍ଗୁଠି, ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ—
ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାଶିଵୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵୈଃ ସ୍ଵାହାନ୍ତୈଃ ଶୈଵମୀରିତମ୍
—ଏଠାରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ 'ସ୍ୱାହା' ଶବ୍ଦରେ ଶିବ ଉପାସନା କ୍ରିୟା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।
ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାସିଵୈରେଵ ଶୈଵଂ ସ୍ଵାହାଵସାନିକୈଃ
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, 'ସ୍ୱାହା' ଓ 'ବସାନ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଶିବ ଉପାସନା କ୍ରିୟା କରାଯାଏ।
ଵାଗ୍ଲଜ୍ଜାଶ୍ରୀମୁଖୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାଚମନମର୍ଥଦମ୍
ବାଣୀ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଶ୍ରୀ ନାମ ଉପରେ ଆଧାର କରି, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତି ଦେଇଥିବା ଆଚାମନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ନନ୍ଦକଂ ହୃଦଯେ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରେ ଚୈଵ ଭୁଜଦ୍ଵଯେ
ନନ୍ଦକକୁ ହୃଦୟରେ, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ଣମୂଲେ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଟେ ନାଭୌ କକୁଦ୍ଯପି
କାନର ମୂଳ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ, ପିଠ, ନାଭି ଓ ପିଠର ଉଚ୍ଚାଂଶ ଉପରେ—
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୋଦ୍ଭଵଂ ଭସ୍ମ ଗୃହୀତ୍ଵା ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ତୁ
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଭସ୍ମକୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନେବା ଉଚିତ।
କ୍ରମାତ୍ତତ୍ପୁରୁଷାଘୋରସଦ୍ଯୋଜାତାଦିନାମଭିଃ
ତତ୍ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ସଦ୍ୟୋଜାତ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମଗୁଡିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି—
ଶୈଵଂ ଶାକ୍ତସ୍ତ୍ରିକୋଣା ଭଂ ନାରୀଵଦ୍ଵା ସମାଚରେତ୍
ଶିବ ଓ ଶାକ୍ତ ଉପାସକ ତ୍ରିକୋଣ ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଜନାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଵାହ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚାମନ କରି, ମନ୍ତ୍ରପାଠକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତୀର୍ଥ ଜଳ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତଧା ତଜ୍ଜଲେନାଥ ମୂର୍ଦ୍ଧାନମଭିଷେଚଯେତ୍
ପ୍ରଭୁ, ସେହି ପାଣିରେ ସାତ ବାର ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦାଯ ଵାମହସ୍ତେଂଽବୁ ଦକ୍ଷେଣାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପାଣିନା
ବାମହସ୍ତରେ ପାଣି ନେଇ, ଡାହାଣ ପାଣିରେ ତାହାକୁ ଢାକିବା ଉଚିତ।
ମୂଲେନ ତସ୍ମାତ୍ ଶ୍ଚୋତଦ୍ଭିର୍ବିନ୍ଦୁଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵମୁଦ୍ରଯା
ମୂଳରୁ ଝରିବା ଫୁଟିଫୁଟି ପାଣିରେ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତଦକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ନାସିକାନ୍ତିକମାନଯେତ୍
ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେହି ଅକ୍ଷର ତିଆରି କରି, ନାକର ଟିପ୍ସ ନିକଟକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାନ୍ତର୍ଗତଂ ତେନ କଲ୍ମଷଂ ତଜ୍ଜଲଂ ପୁନଃ
ସେହି ପାଣିରେ ଭିତରର ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଧୋଇ ଦେବା ଉଚିତ; ପୁଣି, ସେହି ପାଣିରେ
କ୍ଷିପେଦସ୍ତ୍ରେଣ ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍କଲ୍ପିତେ କୁଲିଶୋପଲେ
ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ବଜ୍ରପାଷାଣ ଉପରେ ପାଣିକୁ ଫିଙ୍ଗିବା ଉଚିତ।
ତତଶ୍ଚ ହସ୍ତୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଵଦାଚମ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍
ତାପରେ, ହସ୍ତକୁ ଧୋଇ, ପୂର୍ବର ପରି, ମନ୍ତ୍ର ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତି ମୁହଁ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯାର୍ଘଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ମୂଲାନ୍ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍
ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଣି ଦେଇ, ମୂଳରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘଂ ତ୍ରିରନେନାଥ ଦେଵଂ ରଵିଗତଂ ସ୍ମରେତ୍
ଏଭଳି ତିନି ବାର ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେବତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଂଵିଂଶତିଵାରଂ ଵା ଗୁହ୍ଯେତିମନୁନାର୍ପଯେତ୍
କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟାବିଂଶି ବାର ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ମନରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୃଷ୍ଣାଜିନାଂବରାଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ତାରାଙ୍କିତେ ଽମ୍ବରେ
ତାରା ଚିହ୍ନ ଦିଆ ଅମ୍ବରରେ, କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓଡ଼ିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲାଂବରାଂ ଵୃଷାରୂଢାଂ ତ୍ରିନେତ୍ରାଂ ରଵିବିଂବଗାମ୍
ଶ୍ୱେତ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବୃଷ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦେବୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସାଯାହ୍ନେ ରତ୍ନଭୂଷାଢ୍ଯାଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସାମ୍
ସାଂଝେ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗଦାପଦ୍ମଧରାଂ ଦେଵୀଂ ସୂର୍ଯାସନକୃତାଶ୍ରଯାମ୍
ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେବୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତର୍ପଯିତ୍ଵା ସ୍ଵେଷ୍ଟଦେଵଂ ତର୍ପଯେତ୍କଲ୍ପମାର୍ଗତଃ
ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବତାକୁ ତୃପ୍ତ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ସାଯୁଧଂ ଵୈନତେଯଂ ସଂତର୍ପଯାମୀତି ତର୍ପଯେତ୍
ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ବେନତେୟକୁ 'ତର୍ପୟାମି' ବୋଲି ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।