ଉଵାଚ ପ୍ରୀତିମାପନ୍ନୋ ଧର୍ମଵାକ୍ଯାନି ନାରଦ
ନାରଦ ଖୁସି ହୋଇ ଧର୍ମର କଥା କହିଲେ।
ସୋମଦତ୍ତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ନାନ୍ମା ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ମୋର ନାମ ସୋମଦତ୍ତ, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଔଦାସୀନ୍ଯଂ ଗୁରୋଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାତ୍ପଵାନୀଦୃଶୀଂ ଗତିମ୍
ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲି, ତେଣୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ମଯା ତୁ ଭକ୍ଷିତା ଵିପ୍ରାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ମୁଁ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇଦେଇଛି।
ଜଗତ୍ରାସକରୋ ନିତ୍ଯଂ ମାଂସାଶନପରାଯଣଃ
ଯେଉଁଜଣେ ସବୁବେଳେ ସଂସାରରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଆସକ୍ତ,
ମଯାନୁଭୂତମେତଦ୍ଧି ତତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନ ଚାଚରେତ୍
ମୁଁ ଏହାକୁ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିଛି; ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ସରଵେ ସର୍ଵଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ଏହିପରି, ହେ ସରବେ, ମୋତେ ସବୁ କଥା କହ, କାରଣ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।
ଯାତାନହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନାଃ ସରଵେ
ମୁଁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି—ହେ ସରବେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।
ଶାସ୍ତ୍ରଵକ୍ତା ଧର୍ମଵକ୍ତା ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରୋପଦେଶକଃ
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ଶିଖାନ୍ତି ଏବଂ ନୀତି ଶିଖାନ୍ତି,
ଵ୍ରତୋପଦେଶକଶ୍ଚୈଵ ଭଯତ୍ରାତାନ୍ନଦୋ ହି ଚ
ଯିଏ ବ୍ରତ ଶିଖାନ୍ତି, ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଉପନେତା ନିଷେକ୍ତା ଚ ସଂସ୍କର୍ତ୍ତା ମିତ୍ରସତ୍ତମ
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସଂସ୍କାର କରନ୍ତି ଏବଂ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଏତେ ହି ଗୁରଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପୂଜ୍ଯା ଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ଚ ସାଦରମ୍
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଗୁରୁ ବୋଲି କହାଯାଇଛନ୍ତି, ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହିତ ପୂଜ୍ୟ।
ତୁଲ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଽପ୍ଯୁତ ସରଵେ ତଦ୍ଯଥାଵଦ୍ଧି ବ୍ରୂହି ମେ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାନ, ହେ ସରବେ; ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କହ।
ଗୁରୁମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂ ଶ୍ରଵଣଂ ଚାନୁମୋଦନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିବା, ଶୁଣିବା ଏବଂ ସମ୍ମତି ଦେବା—
ଏତେ ସମାନପୂଜାର୍ହାଃ ସର୍ଵଦା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ସମାନ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଧ୍ଯାପକାଶ୍ଚ ଵେଦାନାଂ ମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାକୃତସ୍ତଥା
ଯିଏ ବେଦ ପଢାନ୍ତି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ,
ଯଃ ପୁରାଣାନି ଵଦତି ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନି ପଣଡିତଃ
ଯିଏ ଧର୍ମ ଭରିତ ପୁରାଣ ପଢନ୍ତି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ,
ଦେଵପୂଜାର୍ହକର୍ମାଣି ଦେଵତାପୂଜନେ ଫଲମ୍
ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦେବପୂଜାର ଫଳ,
ସର୍ଵଵେଦାର୍ଥସାରାଣି ପୁରାଣାନୀତି ଭୂପତେ
ହେ ରାଜା, ପୁରାଣମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଅର୍ଥର ସାର।
ଯଃ ସଂସାରାର୍ଣତ୍ଵଂ ତର୍ତ୍ତୁମୁଦ୍ଯୋଗଂ କୁରୁତେ ନରଃ
ଯିଏ ସଂସାର ରୂପୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି,
ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ସର୍ଵଧର୍ମାଶ୍ଚ ପୁରାଣେଷୁ ମହୀପତେ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପୁରାଣମାନେ ରେ କହାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା।
ପୁରାଣାନି ମହାବୁଦ୍ଧେ ଇହାମୁତ୍ର ସୁଖାଯ ହି
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ପୁରାଣମାନେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମର ସୁଖ ପାଇଁ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଯାନ୍ନିର୍ମଲା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭୂଯୋ ଧର୍ମପରାଯଣଃ
ତାଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତନୃଣାଂ ଭୂପ ଧର୍ମେ ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ହେ ରାଜା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ବୁଦ୍ଧି ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ଯେ ଫଲାନ୍ଯଭିଲିପ୍ସଵଃ
ଯେମାନେ ଧର୍ମ, ଧନ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି—
ଅହଂ ତୁ ଗୌତମମୁନେଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାଦ୍ରୂହ୍ଯଵାଦିନଃ
ମୁଁ ତ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସବୁଜାଣି ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲି।
କଦାଚିତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ପୂଜାଂ କର୍ତ୍ତୁମହଂ ଗତଃ
କେବଳ ଏକଥର ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଗଲିଥିଲି।
ସ ତୁ ଶାନ୍ତୋ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଗୌନ୍ତମସ୍ତେଜସାଂ ନିଧିଃ
ସେ ଗୌତମ ଶାନ୍ତ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ତେଁ ତେଜର ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ।
ଯସ୍ତ୍ଵର୍ଚିତୋ ମଯା ଦେଵଃ ଶିଵଃ ସର୍ଵଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ
ଯିଏକି ମୁଁ ପୂଜା କରିଥିଲି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବ ଶିବ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ।
ଜ୍ଞାନତୋ ଽଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ଯୋ ଽଵଜ୍ଞାଂ କୁରୁତେ ଗୁରୋଃ
ଜଣେ ମଣିଷ ଜାଣି ବା ଅଜାଣି ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ—