ଶକ୍ତିହୀନଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଶ୍ଚିରକାଲଫଵପ୍ରଧଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅସୌ ପରାଙ୍ମୁଖୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଭଜତାଂ ଚିରସିଦ୍ଧିଦଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ସ ମନ୍ତ୍ରୋ ବଧିରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କଷ୍ଟେନାଲ୍ପଫଲପ୍ରଦଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର 'ବଧିର' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ସେ କଷ୍ଟରେ ଅଳ୍ପ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ନେତ୍ରହୀନସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ କ୍ଲେଶେନାପି ନ ସିଦ୍ଧିଦଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଚକ୍ଷୁ ନାହିଁ, ସେ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ଦେଇପାରେନି।
ହଂସେଂଦୁର୍ଵା ସକାରୋ ଵା ଫକାରୋ ଵର୍ମ ଵା ପୁନ
'ହଂସ', 'ଇନ୍ଦୁ', 'ସ' ସହିତ, 'ଫ' ସହିତ, କିମ୍ବା ପୁନି 'ବର୍ମ' ସହିତ।
ଏଵଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵଯଂ ମୂର୍ଘ୍ନି ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ରଲକାରକୌ
ଏଭଳି, ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡରେ, ଯେଉଁଠାରେ 'ଲ' ଓ 'କ' ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିଃ ପଵନସଂଯୁକ୍ତୋ ମନୋର୍ଯସ୍ଯ ତୁ ମୂର୍ଦ୍ଧନି
ଅଗ୍ନି ଓ ପବନ ମିଶି ମନୁଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଛି ।
ଅସ୍ରଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତ୍ରିଭିଃ ଷଡ୍ଭିରଷ୍ଟାଭିର୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଽକ୍ଷରେଃ
ଦୁଇ, ତିନି, ଛଅ କିମ୍ବା ଆଠ ଅକ୍ଷରରୁ ଏକ ଅଶ୍ରୁ ଦେଖାଯାଏ ।
ହକାରଃ ଶକ୍ତିରଥଵା ଭୀତୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସ ଏଵ ହି
‘ହ’ ଅକ୍ଷର ଶକ୍ତି ଅଟେ, ନହେଲେ ମନ୍ତ୍ର ଭୟଭୀତ ହୁଏ ।
ମଲିନସ୍ତୁ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯତିକ୍ଲେଶେନ ସିଦ୍ଧିଦଃ
ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଅପବିତ୍ର, ତାହାକୁ ଏହିପରି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ବହୁ କଷ୍ଟରେ ଏହା ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ ।
ଅସ୍ରଂ ଚାସ୍ତି ସ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ତିରସ୍କୃତ ଉଦୀରିତଃ
ଯଦି ଅଶ୍ରୁ ଅଛି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ ।
ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଭେଦିତୋ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯଃ କ୍ଲିଷ୍ଟଫଲପ୍ରଦଃ
ଯଦି ମନ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତାହାକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଦୁଃଖଦ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।
ଵିଦ୍ଯା ଵାପ୍ଯଥଵା ମନ୍ତ୍ରୋ ଭଵେତ୍ସପ୍ତଦଶାକ୍ଷରଃ
ବିଦ୍ୟା କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର, ଏହା ସପ୍ତଦଶ ଅକ୍ଷରର ହୋଇପାରେ ।
ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ଚାସ୍ରଂ ସ ମନ୍ତ୍ରୋ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯଦି ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ରୁ ଅଛି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମୃଦୁ ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯାଦୌ ଚ ମଧ୍ଯେ ଚ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାସ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଚାରିଟି ଅଶ୍ରୁ ଅଛି ।
ପୁନର୍ଵିଶତିଵର୍ଣୋ ଵା ଯୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସ୍ମରସଂଯୁତଃ
ପୁନଃ, ଏକ ଶବ୍ଦରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଯୋଡାଯାଇଛି ।
ସପ୍ତାର୍ଣୋ ବାଲମନ୍ତ୍ରସ୍ତୁ କୁମାରୋ ଵସୁଵର୍ଣଵାନ୍
ସାତ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶିଶୁ ମନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ; ଏଠି ଏଠି ଅଠ ଅକ୍ଷର ଥିଲେ ତାହା ଯୁବକ ମନ୍ତ୍ର ଅଟେ ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଣଶ୍ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଵର୍ଣଶ୍ଚାପି ଶତାକ୍ଷରଃ
ତିରିଶି, ଚଉଷଠି କିମ୍ବା ଏକ ଶତ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ଅଛି ।
ନଵାର୍ଣସ୍ତାରସଂଯୁକ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶ ଉଚ୍ଯତେ
ନଅ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର, ‘ତ’ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଯୋଡାଯାଇ, ତିରିଶି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ ।
ଶିଖା ଵର୍ମ ଚ ଯସ୍ଯାନ୍ତେ ନେତ୍ରମସ୍ରଂ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯାହାର ଶେଷରେ ଶିଖା, କବଚ, ନୟନ ଓ ଅଶ୍ରୁ ଦେଖାଯାଏ ।
ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯେ ଫଟ୍କାରଃ ଷୋଢା ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ ଓ ମଧ୍ୟରେ ‘ଫଟ୍’ ଅକ୍ଷର ଛଅଥର ଦେଖାଯାଏ ।
କୂଟ ଏକାକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସ ଏଵୋକ୍ତୋ ନିରଂଶକଃ
ଏକ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର, ‘କୂଟ’ ନାମରେ, ଅଖଣ୍ଡ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ ।
ଷଡ୍ଵର୍ଣୋ ବୀଜହୀନୋ ଵା ସାର୍ଦ୍ଧସପ୍ତାକ୍ଷରୋ ଽପି ଵା
ଛଅ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର, କିମ୍ବା ବୀଜ ନଥିବା, କିମ୍ବା ସାତ ଅକ୍ଷରର ଅର୍ଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ।
ସାର୍ଦ୍ଧବୀଜତ୍ରଯଯୁତୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ଵିଂଶତିଵର୍ଣଵାନ୍
ଏକ ଅକ୍ଷର ଅର୍ଦ୍ଧ ବୀଜ ଓ ତିନି ବୀଜ ଯୋଡିଥିବା ମନ୍ତ୍ର, ବିଶି ଅକ୍ଷରର ଅଟେ ।
ଯୋ ମନ୍ତ୍ରୋ ଦନ୍ତଵର୍ଣସ୍ତୁ ମୋହିତଃ ସ ତୁ କୀର୍ତିତଃ
ଯେ ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଦନ୍ତ୍ୟ ଅଟ୍କୁଥିବା, ସେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଭ୍ରମିତ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
କ୍ଷୁଧାର୍ତଃ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧିଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏପରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଭୁଖା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏହାରେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିର ସାଧନା ନାହିଁ।
ତ୍ରଯୋର୍ଵିଂଶତିଵର୍ଣୋ ଵା ସ ମନୁର୍ଦୃପ୍ତସଂଜ୍ଞକଃ
ଯେ ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଏକୋଣିଶ ତିନି, ସେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅଭିମାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏକୋନ ତ୍ରିଂଶଦର୍ଣୋ ଵା ମନ୍ତ୍ରୋ ହୀନାଙ୍ଗକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେ ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଏକୋଣିଶ ଉଣତିସ, ସେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅଙ୍ଗ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଅତିକ୍ରୂରଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଽଖିଲକର୍ମସୁ ଗର୍ହିତଃ
ଏପରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅତି କ୍ରୂର ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁଚିତ।
ଵ୍ରୀଡିତଃ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ନ କ୍ଷମଃ
ଏପରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲଜ୍ଜିତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏହା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।