ହୃଦି ପଙ୍କ୍ତୌ ଦୃଶୋଃ ପିତ୍ତେ ତେଜସ୍ତଦ୍ଧର୍ମଦର୍ଶନାତ୍
ହୃଦୟ, ପାଚନ ନଳୀ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ପିତ୍ତରେ ତେଜ ତତ୍ତ୍ୱ ତାହାର ଗୁଣରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଯତ୍ସର୍ଵାସୁ ନାଡୀଷୁ ଗର୍ଭଵୃତ୍ଯନୁଷଙ୍ଗତଃ
ଦେହର ସମସ୍ତ ନାଳୀରେ, ଗର୍ଭର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଆକାଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ।
ପ୍ରତ୍ଯାତ୍ମନିଯତଂ ଭୋଗଭେଦତୋ ଵ୍ଯଵସୀଯତେ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବରେ ଭୋଗର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଦେହେଷୁ କର୍ମଵଶତଃ ସର୍ଵେଷୁ ଵିଚରନ୍ତି ହି
କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଏହି ଭୂତଗୁଡିକ ଚଳିଥାନ୍ତି।
ଅଶୁଦ୍ଧାଧ୍ଵାମତୋ ହ୍ଯେଷ ଧରଣ୍ଯାଦିକଲାଵଧିଃ
ଅଶୁଦ୍ଧ ମାର୍ଗରୁ ଏହା ପୃଥିବୀ ଆଦି ଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
ସ୍ଥାଵରା ଗିରିଵୃକ୍ଷାଦ୍ଯା ଜଙ୍ଗମସ୍ତ୍ରିଵିଧଃ ପୁନଃ
ଅଚଳ ଜୀବମାନେ — ପାହାଡ଼, ଗଛ ଆଦି; ଚଳନ ଜୀବମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର।
ଚରାଚରେଷୁ ଲକ୍ଷାଣାଂ ଚତୁରାଶୀତିଯୋନଯଃ
ଚଳନ ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଉଅଶୀ ଲକ୍ଷ ଯୋନି ଅଛି।
ପ୍ରାପ୍ନୋତି କର୍ମଵଶତଃ ପରଂ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକମ୍
କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଜୀବ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରିଥିବା ଉତ୍ତମ ଦେହ ପାଇଥାଏ।
ମହାପୁଣ୍ଯଵଶେନୈଵ ଜନିର୍ଭଵତି ଦୁର୍ଲଭା
ମହାପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜନ୍ମ ଲାଭ ହୁଏ।
ବିନ୍ଦୁରେକଃ ପ୍ରଵିଶତି ଯଦା ଗର୍ଭେ ଦ୍ଵଯାତ୍ମକଃ
ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ଦୁଇ ପ୍ରକୃତିର ହେଇଯାଏ।
ମଲକର୍ମାଦିପାଶେନ କଶ୍ଚିଦାତ୍ମା ନିଯନ୍ତ୍ରିତଃ
ମଳ, କର୍ମ ଆଦି ପାଶରେ କିଛି ଆତ୍ମା ବାନ୍ଧି ରହିଥାଏ।
ଅଥ ତତ୍ରାହୃତୈର୍ମାତ୍ରା ପାନାନ୍ନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୋଷିତଃ
ତାପରେ ମାତା ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ମାପରେ ଗର୍ଭରେ ପୋଷିତ ହୁଏ।
ଦୁଃଖାଦ୍ଯଃ ପୀଡିତଶ୍ଚୈଵାଚ୍ଛନ୍ନଦେହୋ ଜରାଯୁଣା
ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ, ଜରାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀର ଢାକି ରହିଛି।
ସ୍ମରଂସ୍ତିଷ୍ଟତି ଦୁଃଖାତ୍ମାପୀଡ୍ଯମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ଚିତ୍ତ ନେଇ, ପୁନିପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ସଂପୀଡିତୋ ନିଃସରତି ଯୋନିଯନ୍ତ୍ରାଦଵାଙ୍ମୁଖଃ
ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅତି ଦବାଯାଇ, ଜନ୍ମ ପଥରୁ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ କରି ବାହାରିଯାଏ।
ତତଃ କ୍ରମେଣ ସ ଶିଶୁର୍ଵର୍ଧମାନୋ ଦିନେଦିନେ
ତାପରେ ଦିନକୁ ଦିନ, ସେ ଶିଶୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ଦେହିନାଂ ଦେହସଂଭଵଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଏହି ଜଗତରେ ଜୀବମାନଙ୍କର ଶରୀର ଜନ୍ମ ଅନୁକ୍ରମରେ ହୁଏ।
ଯସ୍ତାରଯତି ନାତ୍ମାନଂ ତସ୍ମାତ୍ପାପତରୋ ଽତ୍ର କଃ
ଏଠାରେ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିନଥିବା ଜଣେ ଚାଏଁ ଅଧିକ ପାପୀ କିଏ ଅଛି?
ପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସାଧାରଣମିତୀରିତମ୍
ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦଶା ସାଧାରଣ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।
ମନୁଷ୍ଯାଣାମଯଂ ଧର୍ମଃ ରଵବନ୍ଧଚ୍ଛେଦନାତ୍ମକଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମ ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଅତୋ ବନ୍ଧନଵିଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଯୈ ମନ୍ତ୍ରଦୀକ୍ଷାଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହି ଦେହର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵନାମାସୌ ନିର୍ଵାଣପଦମଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତିର ପଦ ପାଇଯାଏ।
ଯଜତେ ଶିଵଂ ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ରଵପରେଷାଂ ହିତାଯ ସଃ
ସେ ଶିବଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରେ, ବନ୍ଧନରେ ଅଟକିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯାଦିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପଶ୍ଯତ୍ଯାତ୍ମଗତାଵୃତ୍ତିଃ
ଶିବ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମର ଚଳାଚଳ ଦେଖିପାରେ।
ନ ପ୍ରକାଶଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ପାଶତ୍ଵାନ୍ନିଗଡାଦିଵତ୍
କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେନି, ନିଗଡ ଲାଗିଥିବା ଲୋକ ପରି।
ଅତଃ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ମତ୍ରଦୀକ୍ଷାଂ ସମାଚରେତ୍
ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁଷ୍ଟାନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ନିତ୍ଯନମିତ୍ତିକାତ୍ମକମ୍
ନିତ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଟିର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ଯସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମେ ତିଷ୍ଟନ୍ଦୀକ୍ଷାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ,
କୃତାନ୍ଯପି ନ କର୍ମାଣି ବନ୍ଧନାଯ ଭଵନ୍ତି ହି
ପରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ବନ୍ଧନର କାରଣ ହେଉନାହିଁ।
ଦୀକ୍ଷିତୋ ଽଭିଲଷେଦ୍ଭୋଗାନ୍ଯଦ୍ଯଲ୍ଲୋକଗତାନସୌ
ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ସେ ଏହି ଜଗତର ଭୋଗ ଆଶା କରିପାରେ।