ସୂତେ ହ୍ଯନନ୍ତରଂ ମାଯା ଶକ୍ତିଂ ନିଯମନାତ୍ମିକାମ୍
ଏହା ପରେ, ମାୟା ନିୟମ କରିବାର ଶକ୍ତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚ ସା ମାଯା ନିତ୍ଯା ଵିଶ୍ଵଵିମୋହିନୀ
ତାପରେ, ସେଇ ଚିରନ୍ତନ ମାୟା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା, ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଏକତସ୍ତୁ ନୃଣାଂ ଯେନ କଲଯିତ୍ଵା ମଲଂ ତତଃ
ସେ ମାୟା ଏକା ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ।
କାଲେନ ଚ ନିଯତ୍ଯୋପସର୍ଗତାଂ ସମୁପେତଯା
ସମୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମାୟା ଆବଶ୍ୟକତାର ଚାପରେ ବାଧ୍ୟତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ପ୍ରଦର୍ଶନାଥ ଵୈ ପୁଂସୋ ଵିଷଯାଣାଂ ଚ ସା ପୁନଃ
ଉଦାହରଣ ପାଇଁ, ସେ ପୁନି ଲୋକଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନେ ଦେଖାଏ।
ଵିଦ୍ଯା ତ୍ଵାଵରଣଂ ଭିତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଶକ୍ତେଃ ସ୍ଵକର୍ମଣା
କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟା, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଆବରଣକୁ ଭେଦି ଦେଉଥାଏ।
କରୋତି ଭୋଗ୍ଯଂ ଯାନାସୌ କରଣେନ ପରେଣ ଵୈ
ସେଇ ଉଚ୍ଚତମ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଭୋଗ୍ୟ, ତାହାକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଏ।
ଭୋଗ୍ଯେ ଭୋଗଂ ଚ ଭୋକ୍ତାରଂ ତତ୍ପରଂ କରଣଂ ତୁ ସା
ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ, ଭୋଗ ଓ ଭୋଗକାରୀ—ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପକରଣ ମାୟା ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି।
ସୁଖାଦିରୂପୋ ଵିଷଯାକାରା ବୁଦ୍ଧିଃ ସମାସତଃ
ସଂକ୍ଷେପରେ, ବୁଦ୍ଧି ସୁଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଆକାର ନେଇଥାଏ।
ଯଦ୍ଯର୍କଵତ୍ପ୍ରକାଶା ଧୀଃ କର୍ମତ୍ଵାଞ୍ଚ ତଥାପି ହି
ଯଦିଓ ବୁଦ୍ଧି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତଥାପି ସେ କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣ ଧାରଣ କରେ।
ସଂବନ୍ଧାତ୍କାରଣାଦ୍ଯୈସ୍ତଦ୍ଭୋଗୌତ୍ସୁକ୍ଯେନ ଚୋଦନାତ୍
ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଭୋଗ ଆଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରେରିତ ହୁଏ।
ଅକର୍ତୃତ୍ଵାଭ୍ଯୁପଗମେ ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵାଖ୍ଯା ଵୃଥାସ୍ଯ ତୁ
ଯଦି କୌଣସି କାର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ତେବେ ଭୋଗକାରୀ ବୋଲି ତାହାକୁ କୁହିବା ଅର୍ଥହୀନ।
କର୍ତୃତ୍ଵରହିତେ ପୁଂସି କରଣାଦ୍ଯପ୍ରଯୋଜକେ
ଜେତେବେଳେ ପୁରୁଷରେ କୌଣସି କାର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ନାହିଁ, ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
କରଣାଦିପ୍ରଯୋକ୍ତୃଆତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯଯୈଵାସ୍ଯ ସଂମତମ୍
ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଭୂମିକା କେବଳ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ୟତା ପାଏ।
ଯେନ ଭୋଗ୍ଯାଯ ଜନିତା ଭିଦ୍ଯଙ୍ଗେ ପୁରୁଷେ ପୁନଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା, ଭୋଗ ପାଇଁ ପୁନି ଦେହୀ ପୁରୁଷରେ ଭିନ୍ନତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଏଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵୈଶ୍ଚ ଭୋକ୍ତୃତ୍ଵଦଶାଯାଂ କଲିତୋ ଯଦା
ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଯେତେବେଳେ ଭୋଗକାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ,
କଲୈଵ ପ୍ରଶ୍ଚାଦଵ୍ଯକ୍ତଂ ସୂତେ ଭୋଗ୍ଯାଯ ଚାସ୍ଯ ତୁ
ଯେପରି ସମୟ ନିଜ ଅନୁଭବ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେପରି ଏଠି ଘଟେ।
ଗୁଣାନାମଵିଭାଗୋ ଽତ୍ର ହ୍ଯାଧାରେ କ୍ଷ୍ମାଦିଭାଗଵତ୍
ଏଠି, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଧାରରେ ଗୁଣମାନଙ୍କର ପୃଥକ୍ତା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ମୁନି।
ତ୍ରଯ ଏଵ ଗୁଣା ହ୍ଯଷାମଵ୍ଯକ୍ତାଦେଵ ସଂଭଵଃ
ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟରୁ କେବଳ ତିନି ପ୍ରକାରର ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୁଣତୋ ଧୀଶ୍ଚ ଵିଷଯାଧ୍ଯଵସାଯସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଗୁଣମାନରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା।
ମହତ୍ତତ୍ତଵାଦହୄଙ୍କାରୋ ଜାତଃ ସଂରଂଭଵୃତ୍ତିମାନ୍
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା।
ସତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଗୁଣଭେଦେନ ସ ପୁନସ୍ତ୍ରିଵିଧୋ ଭଵେତ୍
ସେଇ ଅହଂକାର ଗୁଣମାନଙ୍କର ଦୁଇପ୍ରକାର ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ତିନିପ୍ରକାର ହୁଏ।
ତତ୍ର ତୈଜସତୋ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନସା ସହ
ତେଉଁ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାଗରୁ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ରାଜସାଞ୍ଚ କ୍ରିଯାହେତୋସ୍ତଥା କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ତୁ
ରଜୋଗୁଣରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଇଚ୍ଛାରୂପଂ ଚ ସଂକଲ୍ପଵ୍ଯାପାରଂ ତତ୍ର ଵୈ ମନଃ
ଏଠି, ମନ ଇଚ୍ଛା ଓ ସଂକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟର ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
ବହିଃ କରଣଭାଵେନ ସ୍ଵୋଚିତେନ ଯତଃ ସଦା
ଏହା ସଦା ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ବାହାରୁ କରଣ ଭାବେ କାମ କରେ।
କରୋତ୍ଯନ୍ତଃସ୍ଥିତଂ ଭୂଯସ୍ତତୋ ଽନ୍ତଃ କରଣଂ ମନଃ
ଏହା ଅନ୍ୟ କରଣମାନଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବେ ଭିତରେ କାମ କରେ, ତେଣୁ ମନକୁ ଅନ୍ତଃକରଣ କୁହାଯାଏ।
ଇଚ୍ଛାସଂରଂଭବୋଧାଖ୍ଯା ଵୃତ୍ତଯଃ କ୍ରମତୋ ଽସ୍ଯ ତୁ
ଏହାର କ୍ରମକ୍ରମେ ଇଚ୍ଛା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଜ୍ଞାନ — ଏହି ତିନିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
ଗ୍ରାହ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଷଯା ହ୍ଯେଷାଂ ଜ୍ଞେଯାଃ ଶବ୍ଦାଦଯୋ ମୁନେ
ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଉଥିବା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ମୁନି।
ଵାକ୍ପାଣିପାଦପାଯୂପସ୍ଥାସ୍ତୁ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯପି
ବାକ୍, ହାତ, ପାଉଁ, ପିଛୁଳି ଓ ଗୁପ୍ତେନ୍ଦ୍ରିୟ — ଏମାନେ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ।