ସମାରାଧ୍ଯଃ ସ ଏଵାତ୍ର ସର୍ଵୈଃ ସର୍ଵାର୍ଥକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।
କେ ଦେଵାଃ ପୂଜନୀଯାଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁପାଦପରାଯଣୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଭକ୍ତମାନେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ?
ଦୀକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାତରାଦ୍ଯଂ ଚ କୃତ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯତ୍ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦିକ୍ଷା ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ମ କଣ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ପ୍ରୀଯେତ ପରମାତ୍ମା ଵୈ ତଦ୍ବ୍ରୂତ ମମ ମାନଦାଃ
ପରମାତ୍ମା ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ; ମୋତେ ସେଥି ପ୍ରକାର କହନ୍ତୁ, ଆପଣମାନେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା।
ସନତ୍କୁମାରୋ ଭଗଵାନୁଵାଚାର୍କସମଦ୍ଯୁତିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୂଜ୍ୟ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ।
ଯଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵାମଲଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସାଧଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜାଣିଲେ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ଭୋଗମୋକ୍ଷକ୍ରିଯାଚର୍ଯାହ୍ଵଯା ପାଦାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ, କର୍ମ ଓ ଆଚରଣ ନାମକ ଚାରି ପଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ପତିସ୍ତତ୍ର ଶିଵୋହ୍ଯେକୋ ଜୀଵାସ୍ତୁ ପଶଵଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସେଠାରେ ଏକମାତ୍ର ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ, ଜୀବମାନେ ପଶୁ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଇଛି।
ତାଵତ୍ପଶୁତ୍ଵମେତେଷାଂ ଦ୍ଵୈତଵତ୍ପଶ୍ଯ ନାରଦ
ନାରଦ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟତା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜୀବମାନେ ପଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ପଶଵସ୍ତ୍ରିଵିଧାଶ୍ଚାପି ଵିଜ୍ଞାତାଃ କଲସଂଜ୍ଞିକାଃ
ପଶୁମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଥିବା କଥା ଜଣାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ 'କଳା' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।
ତତ୍ରାଦ୍ଯୋ ମଲସଂଯୁକ୍ତୋ ମଲକର୍ମଯୁତଃ ପରଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ମଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଳ ଓ କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।
ଆଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଵିଧସ୍ତତ୍ର ସମାସକଲୁଷସ୍ତଥା
ପ୍ରଥମଟି ପୁଣି ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଏକ ମୋଟ ମଳିନ, ଅନ୍ୟଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମଳିନ।
ପକ୍ଵାପକ୍ଵମଲେନୈଵ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ପାକା ଓ କାଚା ମଳ ସହିତ।
କଲାଦିତତ୍ତ୍ଵନିଯତଃ ସକଲଃ ପର୍ଯଟତ୍ଯଯମ୍
କଳା ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱରେ ବନ୍ଧା, ଏହି 'ସକଳ' ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଛି।
ପାଶାଃ ପଞ୍ଚ ତଥା ତତ୍ର ପ୍ରଥମୌ ମଲକର୍ମଜୌ
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚଟି ବନ୍ଧନ ଅଛି; ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ମଳ ଓ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଏକୋ ଽପ୍ଯନେକଶକ୍ତିର୍ଦୃକ୍କ୍ରିଯାଚ୍ଛାଦନକୋମଲଃ
ଏହା ଏକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରଭାବ ରଖେ; ଦୃଷ୍ଟି ଓ କର୍ମକୁ ଢାକି ଦେଉଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ।
ଧର୍ମାଧର୍ମାତ୍ମକଂ କର୍ମ ଵିଚିତ୍ରଫଲଭୋଗଦମ୍
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ର କର୍ମ ବିଭିନ୍ନ ଫଳର ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ।
ଇତ୍ଯେତୌ ପ୍ରଥମୌ ଚାଥ ମାଯେଯାଦ୍ଯାନ୍ ଶୃଣୁଦ୍ଵିଜ
ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମ; ଏବେ ମାୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେମିତି ହୁଏ, ଶୁଣନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜ।
ପତିର୍ଜଯତି ସର୍ଵେଷାମେକୋ ବୀଜଂ ଵିଭୁଃ ପରମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ପରମ, ସେଉଁଠି ବିଜୟୀ ଓ ସେଉଁଠି ବିଜ।
ଵର୍ଵର୍ତି ଦୃକ୍କ୍ରିଯାରୂପଂ ତତ୍ତେଜଃ ଶାଂଭଵଂ ପରମ୍
ସେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ କର୍ମ ରୂପେ ବ୍ୟାପିଥିବେ; ସେଇ ପରମ ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ଶାମ୍ଭବୀ।
ତଚ୍ଛକ୍ତିମାଦ୍ଯାମେକାନ୍ତାଂ ଵିଦ୍ରୂପାଖ୍ଯାଂ ଵଦନ୍ତି ହି
ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତିକୁ ଲୋକେ 'ବିଦ୍ରୂପା' ବୋଲି କୁହନ୍ତି ।
ଅଶେଷତତ୍ତ୍ଵଜାତସ୍ଯ କାରଣଂ ଵିଭୁରଵ୍ଯଯମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ କାରଣ ।
କୃତ୍ଯଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ତେନେଦଂ ସର୍ଵାନୁଗ୍ରାହକଂ ମୁନେ
ମୁନି, ସେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି ।
ଆଦ୍ଯୋନ୍ମେଷୋ ଽସ୍ଯ ନାଦାତ୍ମା ଶାନ୍ତ୍ଯାଦିଭୁଵନାତ୍ମକଃ
ଏହାର ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ଶବ୍ଦ, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକ ।
ତତୋ ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାଶକ୍ତ୍ଯୋସ୍ତଥୋତ୍କର୍ଷାପକର୍ଷଯୋଃ
ତାପରେ ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ଶକ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଅପକୃଷ୍ଟତା ଦେଖାଯାଏ ।
ଦୃକ୍ଶକ୍ତିର୍ଯତ୍ର ନ୍ଯଗ୍ଭୂତା କ୍ରିଯାଶକ୍ତିର୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦମିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ବେଶି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ ।
ଯତ୍ର କ୍ରିଯା ହି ନ୍ଯଗ୍ଭୂତା ଜ୍ଞାନାଖ୍ଯୋଦ୍ରେକମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଦମିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ 'ଜ୍ଞାନ' ଭଳି ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଏ ।
ନାଦୋ ବିନ୍ଦୁଶ୍ଚ ସକଲଃ ସଦାଖ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵମାଶ୍ରିତୌ
ଶବ୍ଦ ଓ ବିନ୍ଦୁ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ ତତ୍ତ୍ୱ 'ସଦାଖ୍ୟ' ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଇମାନି ଚୈଵ ତତ୍ତ୍ଵାନି ଶୁଦ୍ଧାଧ୍ଵେତି ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ 'ଶୁଦ୍ଧ ପଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ପଞ୍ଚାନାଂ କାଲରାହିତ୍ଯାକ୍ରମୋ ନାସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ସମୟର କୌଣସି କ୍ରମ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ।