ଅନ୍ଯାମନ୍ଯାଂ ଧନାଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈଶେଷିକା ନରାଃ
ବିଶେଷ ଲୋକମାନେ ଏକ ପରେ ଏକ ଧନର ଅବସ୍ଥା ପାଇଥାନ୍ତି।
ସର୍ଵେ କ୍ଷଯାନ୍ତା ନିଚଯାଃ ପତନାନ୍ତାଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାଃ
ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରହର ଶେଷ ହେଉଛି ନଷ୍ଟ; ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତିର ଶେଷ ହେଉଛି ପତନ।
ଅନ୍ତୋ ନାସ୍ତି ପିପାସାଯାସ୍ତୁଷ୍ଟିସ୍ତୁ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ତୃଷ୍ଣାର ଶେଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ।
ନିମେଷମାତ୍ରମପି ହି ଯୋ ଽଧିଗଚ୍ଛନ୍ନ ତିଷ୍ଟତି
ଏକ ମିଶି ମାତ୍ର ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, କେହି ଟିକି ରହିପାରେନି।
ଭୂତେଷୁ ଭାଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଯେ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତମସଃ ପରମ୍
ଯେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଚିନ୍ତା କରି ବୁଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଯାଆନ୍ତି—
ସଂଚିନ୍ଵନ୍ନେକମେଵୈନଂ କାମାନାଵିତୃପ୍ତକମ୍
କେବଳ ଏହି ଏକଟିକୁ ଏକାଠା କରି, ଇଚ୍ଛାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଥାନ୍ତି।
ଅଥାପ୍ଯୁପାଯଂ ସଂପଶ୍ଯେଦ୍ଦୁଃଖସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷଣେ
ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ଶବ୍ଦେ ସ୍ପର୍ଶେ ରସେ ରୂପେ ଗନ୍ଧେ ଚ ପରମଂ ତଥା
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନୁଭୂତି ମିଳିଥାଏ।
ଵାକ୍ସଂପ୍ରଯୋଗାଦ୍ଭୃତାନାଂ ନାସ୍ତି ଦୁଃଖମନାମଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ କଥା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ ନାହିଁ।
ପ୍ରଣଯଂ ପରିସଂହୃତ୍ଯ ସଂସ୍ତୁତେଷ୍ଵିତରେଷୁ ଚ
ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆସକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଗତମାଲୀନୋ ନିରପେକ୍ଷୋ ନିରାମିଷଃ
ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହୋଇ, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଓ ଚାହିଦା ରହିତ ଭାବରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ସୁଖଦୁଃଖଵିପର୍ଯାସୋ ଯଦା ସମୁପପଦ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ବିପରୀତ ଅବସ୍ଥା ଆସିଥାଏ,
ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ଯତ୍ନମାତିଷ୍ଠେଦ୍ଯତ୍ନଵାନ୍ନାଵସୀଦତି
ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅବନତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତାନି ପୂର୍ଵଶରୀରାଣି ନିତ୍ଯମେକଂ ଶରୀରିଣମ୍
ପୂର୍ବ ଦେହଗୁଡିକ ସଦା ଏକ ଜୀବର ସଂପର୍କରେ ରହିଥାଏ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧଂ ପରଦେହେନ ପରଦେଂହଂ ବଲାବଲମ୍
ଅନ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଦେହର ଶକ୍ତି ଓ ଦୂର୍ବଳତା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ସଂଗତ୍ଯା ଜଠରେ ନ୍ଯସ୍ତଂ ରେତୋବିନ୍ଦୁମଚେତନମ୍
ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ଜଠରେ ଅଚେତନ ରେତସବିନ୍ଦୁ ରଖାଯାଏ।
ଅନ୍ନପାନାନି ଜୀର୍ଯନ୍ତେ ଯତ୍ର ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତାଃ
ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପାଚିତ ହୁଏ, ଖାଇଥିବା ସବୁ ଉପଭୋଗ ହୋଇଯାଏ।
ଗର୍ଭେ ମୂତ୍ରପୁରୀଷାଣାଂ ସ୍ଵଭାଵନିଯତା ଗତିଃ
ଗର୍ଭରେ ମୁତ୍ର ଓ ପୂରିଷ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳାପଥ ଅନୁସରେ।
ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ଯୁଦରେ ଗର୍ଭା ଜାଯମାନାସ୍ତଥାପରେ
ଉଦରରେ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମାଦ୍ଯୋନିସଂବନ୍ଧାଦ୍ଯୋ ଜୀଵନ୍ପରିମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଗର୍ଭ ସଂଯୋଗରୁ ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଗର୍ଭସ୍ଯ ସହ ଜାତସ୍ଯ ସପ୍ତମୀମୀଦୃଶୀଂ ଦଶାମ୍
ଗର୍ଭ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପାଇଁ ସପ୍ତମ ମାସରେ ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଆସିଥାଏ।
ନାଭ୍ଯୁତ୍ଥାନେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯୋଗାଃ ସ୍ଯୁର୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନାଭିରୁ ଯୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାନାଂ ତ୍ଯଜତାଂ ଵିପୁଲନ୍ଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ରୋଗରେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜର ବଡ଼ ଧନ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି।
ଵେଦନା ନାପକର୍ଷନ୍ତି ଯତମାନାଶ୍ଚିକିତ୍ସକାଃ
ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵ୍ଯାଧିଭିଃ ପରିକୃଷ୍ଯନ୍ତେ ମୃଗା ଜ୍ଯାଘ୍ରୈରିଵାର୍ଦିତାଃ
ଜୀବଗୁଡିକୁ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଶିକାରୀ ହରିଣକୁ ମାରିଦେଇଥାଏ, ସେହିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଜରଯା ଭଗ୍ନା ନାଗୈର୍ନାଗା ଇଵୋତ୍ତମାଃ
ବୟସରେ ଭାଙ୍ଗିପଡିଥିବା ଲୋକମାନେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହାତୀମାନଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଶ୍ଵାପଦାଶ୍ଚ ଦରିଦ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରାଯୋ ନାର୍ତା ଭଵନ୍ତି ତେ
ଅଧିକାଂଶ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେ ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡିନାହାନ୍ତି।
ଆକ୍ରମ୍ଯ ରୋଗ ଆଦତ୍ତେ ପଶୂନ୍ପଶୁପଚୋ ଯଥା
ରୋଗ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଯେପରି ଏକ କସାଇ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଧରିନେଇଥାଏ।
ସ୍ରୋତସା ମହସା କ୍ଷିପ୍ରଂ ହ୍ରିଯମାଣଂ ବଲୀଯସା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାରାରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭାସିଯାଇ, ଜଣେ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯାଏ।
ସ୍ଵଭାଵା ହ୍ଯତିଵର୍ତନ୍ତେ ଯେ ନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରୀରିଷୁ
ଯେମାନେ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି।